افزایش تقاضا برای بیمه بیکاری پس از جنگ؛ 150 هزار نفر در صف رسیدگی
با فروکشکردن تنشهای ۴۰ روزه اخیر، نظام بیمه بیکاری کشور با یکی از بزرگترین موجهای متقاضی دریافت بیمه بیکاری روبهرو شده است. طبق اعلام وزارت کار، ۱۵۰ هزار نفر تاکنون درخواست دریافت بیمه بیکاری ثبت کردهاند. این عدد، فراتر از یک آمار ساده است؛ این عدد، نشاندهنده فشار ساختاری بر بازار کار و آزمونی تازه برای توان مالی سازمان تأمین اجتماعی است.
موج تازه تقاضا برای بیمه بیکاری پس از جنگ؛ بار مالی چند هزار میلیاردی برای تأمین اجتماعی
به گزارش بهروزترینها چند هفته پس از پایان درگیریهای ۴۰ روزه، بازار کار ایران با یک نشانه مهم از تبعات اقتصادی بحران مواجه شده است؛ افزایش تقاضا برای بیمه بیکاری. طبق اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تاکنون حدود ۱۵۰ هزار نفر برای دریافت این حمایت ثبتنام کردهاند. اگرچه هنوز همه این پروندهها تأیید نشدهاند، اما همین عدد اولیه نشان میدهد که بخشی از بازار کار، بهویژه در مناطق آسیبدیده، با شوک اشتغال روبهرو شده است.
این آمار از یک منظر دیگر نیز اهمیت دارد؛ زیرا هر موج جدید دریافتکنندگان بیمه بیکاری به معنای افزایش مستقیم هزینههای صندوق بیمه بیکاری در سازمان تأمین اجتماعی است؛ صندوقی که منابع آن محدود و وابسته به حق بیمه کارگران و کارفرمایان است.
حداقل دستمزد ۱۴۰۵ و تغییر مقیاس پرداخت بیمه بیکاری
بر اساس برآوردهای مزدی سال ۱۴۰۵، حداقل حقوق یک کارگر مجرد و بدون سابقه کار به حدود ۲۲ میلیون تومان در ماه رسیده است. طبق قانون، پرداخت بیمه بیکاری نمیتواند کمتر از حداقل دستمزد مصوب باشد؛ حتی اگر فرمول ۵۵ درصد دستمزد، عدد پایینتری را نشان دهد.
همین موضوع باعث شده کف پرداخت بیمه بیکاری در سال جاری به سطحی برسد که پیش از این سابقه نداشته است. بررسیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از متقاضیان، حداقلبگیر یا نزدیک به آن هستند؛ بنابراین میتوان گفت میانگین واقعی پرداخت بیمه بیکاری در ابتدای سال ۱۴۰۵، در بازه ۲۲ تا ۲۴ میلیون تومان قرار دارد.
بار مالی بیمه بیکاری برای ۱۵۰ هزار نفر
اگر میانگین پرداخت ماهانه بیمه بیکاری را ۲۳ میلیون تومان در نظر بگیریم، هزینهای که تنها در یک ماه بر صندوق بیمه بیکاری تحمیل میشود، به حدود ۳.۴۵ همت (هزار میلیارد تومان) میرسد. این رقم، معادل تعهد جدید و سنگینی در هر ماه است.
با توجه به اینکه بسیاری از بیکاران، بسته به سابقه خود، بین ۶ تا ۱۲ ماه از این حمایت استفاده میکنند، یک دوره معمول ۹ ماهه برای این موج ۱۵۰ هزار نفری، بار مالی بیش از ۳۱.۰۵ همت ایجاد خواهد کرد؛ رقمی که از نظر کارشناسان، بسیار فراتر از یک فشار مقطعی تلقی میشود.
آزمون سخت صندوق بیمه بیکاری
منابع صندوق بیمه بیکاری در سالهای اخیر، معمولاً در بازه ۲۰ تا ۳۰ همت در گردش بوده است. به همین دلیل، تنها همین موج جدید ثبتنامی میتواند تمام منابع یکسال صندوق را درگیر کرده و تعادل مالی آن را تحت فشار شدید قرار دهد.
کارشناسان هشدار میدهند در صورتی که روند بازگشت فعالیت اقتصادی در مناطق آسیبدیده کند باشد، یا موجهای جدید تعدیل نیرو در واحدهای کوچک شکل بگیرد، فشار بر منابع تأمین اجتماعی از مرز ۴۰ همت نیز عبور خواهد کرد.
چرا موج بیکاری گستردهتر نشد؟
در کنار این آمار نگرانکننده، گزارشهای رسمی نشان میدهد صنایع بزرگ کشور، بهویژه در حوزه فولاد و پتروشیمی، با وجود خسارات جنگی، تاکنون پرداخت حقوق کارکنان خود را متوقف نکردهاند و موردی از اعلام ناتوانی در پرداخت دستمزد به اداره کار گزارش نشده است.
این تابآوری نسبی صنایع بزرگ باعث شده دامنه بحران بیمه بیکاری محدودتر از سناریوهای بدبینانه باقی بماند و تمرکز اصلی بیکاری، بیشتر بر واحدهای کوچک و متوسط باشد؛ بنگاههایی که حاشیه امنیت مالی کمتری دارند و با توقف فعالیت، سریعاً نیروهای خود را به صندوق بیمه بیکاری معرفی میکنند.
زنگ هشدار برای بازار کار
ثبتنام ۱۵۰ هزار نفر برای بیمه بیکاری، تنها یک عدد خبری نیست؛ این آمار نشانهای از عمق آسیب اقتصادی پس از جنگ و همزمان، هشداری جدی برای منابع حمایتی کشور است. افزایش کمسابقه سطح پرداختها در سال ۱۴۰۵، باعث شده حتی موجهای بیکاری محدود نیز هزینهای معادل ۳۱ همت ایجاد کنند.
به همین دلیل، سرعت بازسازی اقتصادی و بازگشت واحدهای کوچک به چرخه تولید، در ماههای آینده نقش تعیینکنندهای در کنترل فشار بر صندوق بیمه بیکاری و جلوگیری از ناترازی مالی سازمان تأمین اجتماعی خواهد داشت.
