درخواست تایرسازان برای اصلاح قیمت لاستیک
در حالی که افزایش هزینه مواد اولیه، نوسان نرخ ارز، مشکلات حملونقل و کمبود نقدینگی، فشار مضاعفی بر صنعت تایر وارد کرده، تولیدکنندگان خواستار آن هستند که قیمت لاستیک بهجای فرمولهای زمانبر و قدیمی، بر اساس هزینههای روز تولید تعیین شود؛ مطالبهای که به گفته فعالان این صنعت، برای حفظ تولید و جلوگیری از اختلال در بازار ضروری است.
قیمت لاستیک در جاده افزایش؟
به گزارش بهروزترینها جمال میرزایی، رئیس انجمن صنعت تایر ایران، در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به تغییرات سریع و مداوم در مؤلفههای اثرگذار بر تولید گفت: صنعت تایر در سالهای اخیر مسیر پیشرفت قابل توجهی را طی کرده و در بخش تایرهای سواری به خودکفایی رسیده است؛ هرچند برای برخی سایزهای خاص و بر اساس نیاز بازار، همچنان واردات انجام میشود.
او با بیان اینکه ظرفیت تولید داخلی در این بخش میتواند تقریباً تمام نیاز کشور را پوشش دهد، افزود: در حوزه تایرهای باری و اتوبوسی نیز اکنون بیش از ۳۰ درصد نیاز کشور از طریق تولید داخل تأمین میشود و ظرفیت موجود امکان پوشش حدود ۴۰ درصد بازار را دارد. به گفته میرزایی، اگر طرحهای توسعهای این صنعت با تأمین ارز و حمایتهای لازم پیش بروند، سهم تولید داخلی در برخی بخشها میتواند حتی به بیش از ۹۰ درصد برسد.
رئیس انجمن صنعت تایر ایران با اشاره به اینکه حدود ۱۰ شرکت تایرساز کشور در حال اجرای طرحهای توسعه هستند، گفت: بخش قابل توجهی از این پروژهها پیشرفت داشته، اما از سال ۱۴۰۲ و با حذف ارز ماشینآلات و عدم تخصیص ارز به طرحهای توسعه، سرعت اجرای آنها کاهش یافته یا متوقف شده است. او همچنین توقف طرحهای مربوط به تایرهای معدنی و فوقسنگین را یکی دیگر از پیامدهای این سیاستها دانست.
میرزایی با تأکید بر توان صادراتی صنعت تایر تصریح کرد: حدود ۷۰ درصد مواد اولیه این صنعت از داخل کشور تأمین میشود و همین موضوع میتواند یک زنجیره تأمین قدرتمند ایجاد کند؛ زنجیرهای که در صورت حمایت از طرحهای توسعه، علاوه بر پوشش کامل نیاز داخلی، مسیر حضور پررنگتر در بازارهای صادراتی را نیز باز میکند.
فشار ارز و هزینهها بر تولید
رئیس انجمن صنعت تایر ایران با مرور وضعیت سال گذشته این صنعت اظهار کرد: در سال گذشته تنها حدود ۵۰ درصد ارز موردنیاز برای تأمین مواد اولیه تخصیص یافت و از سوی دیگر، قیمتگذاری دستوری اجازه نداد افزایش هزینههای تولید در قیمت نهایی جبران شود. به گفته او، اگرچه ظرفیت رشد تولید تا ۲۰ درصد وجود داشت، اما در نهایت تولید صنعت حدود ۸ درصد کاهش یافت و این بخش در مجموع نزدیک به ۳۰ درصد اثر منفی را تجربه کرد.
میرزایی ادامه داد: مشکلات تأمین ارز، کمبود نقدینگی و رشد هزینههای تولید همچنان پابرجاست، اما تولیدکنندگان به دنبال افزایش غیرمنطقی قیمتها نیستند؛ بلکه تنها میخواهند قیمتها متناسب با واقعیتهای اقتصادی و هزینههای روز تولید اصلاح شود تا چرخه تولید از حرکت نایستد.
او یکی از عوامل مهم افزایش هزینهها را محدودیتهای حملونقل دانست و گفت: اختلال در حملونقل دریایی، زمینی و ریلی، هزینه واردات مواد اولیه را به شدت بالا برده است. در نتیجه، هزینه حمل هر کانتینر از چین به ایران که پیشتر حدود هزار دلار بود، اکنون در برخی مسیرها به حدود ۱۸ هزار دلار رسیده است؛ رقمی که مستقیم بر قیمت لاستیک و قیمت تمامشده محصولات اثر میگذارد.
چرا قیمتگذاری فعلی جواب نمیدهد؟
میرزایی با انتقاد از طولانی بودن فرآیند اصلاح قیمتها گفت: در شرایطی که طی چند ماه، نرخ ارز، قیمت نفت و بهای مواد اولیه پتروشیمی چندین بار تغییر میکند، اتکا به صورتهای مالی حسابرسیشده یک یا دو سال قبل نمیتواند مبنای مناسبی برای قیمتگذاری باشد. به اعتقاد او، پیشنهاد صنعت تایر این است که قیمتها بر اساس آنالیز روزِ هزینههای تولید تعیین شوند؛ زیرا روند چندماهه اصلاح قیمتها دیگر پاسخگوی واقعیت بازار نیست.
او افزود: تنها در ماههای اخیر، قیمت برخی مواد اولیه مورد نیاز صنعت از جمله چند گرید کائوچوی مصنوعی چند برابر شده است. به گفته او، مادهای که پیشتر با حدود ۱۴۰ هزار تومان خریداری میشد، اکنون از طریق واردات با رقم ۵۵۰ تا ۶۰۰ هزار تومان تأمین میشود؛ موضوعی که بهتنهایی بیش از ۲۲ درصد بر قیمت تمامشده اثر گذاشته است.
این مقام صنفی همچنین به مشکلات تولید داخلی برخی مواد اولیه اشاره کرد و گفت: توقف تولید برخی گریدهای کائوچوی مصنوعی در مجتمعهای پتروشیمی داخلی، تولیدکنندگان تایر را ناچار به واردات با ارز آزاد کرده است؛ امری که علاوه بر افزایش هزینهها، روند تأمین ارز و ترخیص کالا را نیز دشوارتر کرده است.
تایر باری و اتوبوسی زیر فشار رقابت نابرابر
رئیس انجمن صنعت تایر ایران درباره وضعیت تایرهای باری و اتوبوسی نیز توضیح داد که دو شرکت داخلی در این بخش فعالاند و با وجود ظرفیت تأمین حدود ۴۰ درصد نیاز کشور، اکنون تولید واقعی به حدود ۳۰ درصد رسیده است. او گفت: اگر حدود ۱۰۰ میلیون یورو برای تکمیل طرحهای توسعهای این بخش اختصاص یابد، امکان افزایش ظرفیت و تأمین حدود ۶۰ درصد نیاز کشور فراهم میشود.
میرزایی در عین حال از شرایط رقابتی نابرابر انتقاد کرد و افزود: در حالی که واردات تایرهای باری و اتوبوسی با تعرفه پایین و بهرهمندی از ارز ترجیحی انجام میشود، تولیدکنندگان داخلی از چنین حمایتهایی برخوردار نیستند و همین مسئله قدرت رقابت تولید داخل را کاهش داده است.
هشدار درباره آینده بازار
او تأکید کرد که صنعت لاستیک خودرو با اصل نظارت بر بازار مخالفتی ندارد، اما معتقد است قیمت لاستیک باید متناسب با واقعیتهای اقتصادی و هزینههای روز تولید تعیین شود. به گفته او، این صنعت اکنون حدود ۹۵ درصد نیاز کشور در تایرهای سواری و حدود ۷۰ درصد کل نیاز بازار را تأمین میکند و هرگونه اختلال در تأمین ارز، مواد اولیه یا نقدینگی میتواند در ماههای آینده روند تولید و عرضه را با مشکل مواجه کند.
میرزایی در پایان با اشاره به سرانه مصرف تایر کشور گفت: نیاز سالانه کشور حدود ۴۲۰ هزار تن است که ۳۰۰ هزار تن از محل تولید داخل و ۱۲۰ هزار تن از طریق واردات تأمین میشود. او افزود چند واحد تولیدی داخلی حدود ۱۵۰ هزار تن ظرفیت مازاد پیشبینی کردهاند که اجرای آن نیازمند حدود ۳۵۰ میلیون یورو سرمایهگذاری است.
چالشهای تازه تولیدکنندگان
در ادامه این نشست، امیرحسین بیگلری، دبیر انجمن صنفی صنعت تایر ایران، نیز با اشاره به دشواری تأمین مواد اولیه گفت: پس از جنگ اخیر، برخی صنایع پتروشیمی به دلیل آسیبدیدگی با محدودیت تولید مواجه شدند و همین مسئله هزینه تأمین مواد اولیه تایر را بالا برد.
او همچنین ناترازی برق را یکی از مشکلات جدی واحدهای تولیدی دانست و افزود: برخی کارخانهها با سه روز قطعی برق در هفته روبهرو هستند و استفاده از سوخت گازوئیل برای تأمین برق اضطراری نیز با هزینهای بسیار بالا همراه شده است؛ بهطوری که هر لیتر گازوئیل با نرخ ۳۱ هزار تومان محاسبه میشود و این موضوع هزینه تولید را بهطور محسوس افزایش میدهد.
بیگلری در پایان گفت: با وجود اینکه صنعت تایر طبق قانون مشمول قیمتگذاری دستوری نیست، اما عملاً از آن تأثیر میپذیرد و همین مسئله به زیان انباشته واحدهای تولیدی منجر شده است. با این حال، تولیدکنندگان داخلی تا امروز توانستهاند نزدیک به ۸۰ درصد ظرفیت تولید خود را حفظ کنند.
آنچه از گفتههای فعالان این صنعت برمیآید این است که مسئله اصلی امروز بازار، نه صرفاً افزایش یا کاهش مقطعی قیمت لاستیک، بلکه نحوه تعیین قیمت در شرایطی است که ارز، انرژی، حملونقل و مواد اولیه همزمان دچار نوسان شدهاند. از نگاه تولیدکنندگان، اگر فرمول قیمتگذاری با واقعیتهای روز هماهنگ نشود، فشار هزینهها میتواند هم به تولید داخل آسیب بزند و هم در نهایت به کمبود عرضه و التهاب بیشتر بازار منجر شود.
