- با تورم، پس‌انداز ریالی می‌تواند قدرت خرید را از دست بدهد
- طلای زینتی اجرت دارد، سکه حباب دارد و طلای آب‌شده نیاز به تخصص دارد
- صندوق طلا خرید با مبلغ کم (حدود ۵۰۰ هزار تومان) را ممکن می‌کند
- خرید پله‌ای به جای تماشای قیمت، مبلغ ثابت ماهانه را به طلا تبدیل می‌کند
- هیچ سودی تضمین‌شده نیست و قیمت طلا کاهش هم دارد
بسیاری از حقوق‌بگیران هر ماه قصد پس‌انداز دارند، اما بعد از شش ماه یا یک سال متوجه می‌شوند قیمت بیشتر کالاها بالا رفته و قدرت خرید پولشان کم شده است. پس‌انداز ماهانه طلا یکی از راه‌هایی است که برای حفظ ارزش پول پیشنهاد می‌شود؛ حتی اگر مبلغ ماهانه فقط حدود ۵۰۰ هزار تومان باشد. در این مطلب نگاهی می‌اندازیم به اینکه چرا پس‌انداز ریالی در شرایط تورمی می‌تواند ارزش خود را از دست بدهد و روش‌های مختلف خرید طلا چه مزایا و معایبی دارند.
چرا پس‌انداز ریالی می‌تواند زیان‌آور باشد؟
مثالی فرضی را در نظر بگیرید: ابتدای سال ۱۰ میلیون تومان پس‌انداز دارید که با آن می‌توان یک کالا (مثلاً یک ساعت هوشمند) خرید. اگر این پول را با سود سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد در بانک بگذارید، پایان سال حدود ۱۲٫۵ میلیون تومان می‌شود. اما اگر تورم همان سال ۴۰ درصد باشد، قیمت آن کالای ۱۰ میلیونی به ۱۴ میلیون تومان می‌رسد. یعنی موجودی حساب بیشتر شده، ولی قدرت خرید کمتر. اقتصاددانان این موضوع را «مالیات پنهان تورم» می‌نامند. این ارقام صرفاً برای توضیح مفهوم است و نرخ سود و تورم واقعی هر سال متفاوت است.
چرا طلا به عنوان پناهگاه تورمی مطرح می‌شود؟
طلا در بیشتر نقاط دنیا یک دارایی پناهنده شناخته می‌شود. در ایران قیمت آن دو عامل اصلی را دنبال می‌کند: قیمت جهانی طلا (انس) و قیمت دلار در بازار آزاد. از آنجا که با بالا رفتن تورم معمولاً قیمت دلار هم بالا می‌رود، قیمت طلا هم تا حدی با تورم همسو می‌شود. بررسی نمودارهای ده یا بیست سال گذشته نشان می‌دهد طلا در بسیاری از دوره‌ها ارزش پول را حفظ کرده است، اما این به معنای تضمین سود در آینده نیست و قیمت آن در کوتاه‌مدت می‌تواند کاهش هم بیابد. مزیت دیگر طلا این است که برخلاف ملک یا خودرو سرمایه میلیاردی نمی‌خواهد و نسبتاً سریع به نقد تبدیل می‌شود.
روش‌های سنتی خرید طلا و مشکلاتشان
طلای زینتی
هنگام خرید طلای زینتی (النگو، گردنبند و مانند آن) علاوه بر بهای خود طلا، اجرت ساخت، سود طلافروش (حدود ۷ درصد) و مالیات بر ارزش افزوده (۱۰ درصد) هم پرداخت می‌شود. به گفته نویسنده مطلب این هزینه‌ها گاهی تا ۲۵ به ۳۰ درصد بالاتر از ارزش واقعی طلا می‌شود و هنگام فروش بیشتر آن ها در قیمت بازگشتی لحاظ نمی‌شود.
سکه (ربع، نیم یا تمام)
سکه اجرت ساخت ندارد، اما ممکن است حباب داشته باشد؛ یعنی قیمت بازار آن بالاتر از ارزش ذاتی طلای داخل سکه شود. حباب ربع‌سکه گاهی بسیار بالا می‌رود و خرید در اوج آن ریسک دارد. همچنین برای خرید سکه مبلغ نسبتاً بالایی لازم است و با پس‌انداز یک‌دو میلیونی ماهانه نمی‌توان سکه خرید.
طلای آب‌شده
طلای آب‌شده اجرت و حباب ندارد، اما خرید آن نیاز به شناخت و تخصص دارد. خطر خرید طلای ناخالص یا دارای عیار پایین وجود دارد، نگهداری آن در خانه هم امنیت پایینی دارد و فروش آن هم گاهی با مشکل مواجه می‌شود.
صندوق طلا چیست و چرا برای مبالغ کم مطرح می‌شود؟
صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا در بورس، صندوق‌هایی تحت نظارت بورس هستند که پول سرمایه‌گذاران را جمع می‌کنند و با آن شمش و سکه طلا می‌خرند. به جای خرید فیزیکی طلا، شما واحدهای صندوق را می‌خرید و به این ترتیب می‌توانید به‌صورت آنلاین طلا خریداری کنید. نوشته اصلی این مزایا را برمی‌شمارد:
- شروع با مبلغ کم: با حداقل سرمایه‌ای حدود ۵۰۰ هزار تومان می‌توان واحد صندوق خرید.
- بدون اجرت ساخت: به گفته نویسنده، خرید واحدهای صندوق طلا معاف از مالیات است و اجرت ساخت ندارد؛ فقط کارمزد معامله پرداخت می‌شود. میزان دقیق کارمزد و شرایط مالیاتی را از کارگزاری و امیدنامه صندوق مورد نظر بپرسید.
- نگهداری در خزانه: به گفته نویسنده، طلای صندوق در خزانه بانک‌ها نگهداری می‌شود و نگرانی از سرقت در خانه وجود ندارد.
- نقدشوندگی: در روزهای کاری بورس می‌توان واحدها را فروخت و معمولاً چند روز بعد پول را در حساب داشت.
خرید پله‌ای (DCA)
نگرانی معمول این است که اگر امروز طلا بخرم و فردا قیمت بریزد چه می‌شود. پیش‌بینی قیمت طلا برای اقتصاددانان هم آسان نیست. یک راه رایج استفاده از خرید پله‌ای یا Dollar Cost Averaging است. در این روش بدون توجه به قیمت روز، مثلاً پنجم هر ماه مبلغی ثابت (مثلاً ۲ میلیون تومان) صرف خرید صندوق طلا می‌شود. وقتی طلا گران است واحد کمتری می‌خرید و وقتی ارزان می‌شود بیشتر. هدف این روش تعدیل میانگین قیمت خرید در بلندمدت و کم کردن استرس تماشای قیمت‌هاست؛ اما تضمین نمی‌کند که همیشه سود به دست بیاید.
سه قدم برای شروع
- ثبت‌نام در سجام: اگر هنوز در بورس فعالیت نکرده‌اید، ابتدا باید در سایت سجام (sejam.ir) اطلاعات هویتی خود را ثبت کنید و کد بورسی بگیرید.
- ثبت‌نام در یک کارگزاری: کارگزاری واسط خرید و فروش است. یکی از کارگزاری‌های معتبر (برای نمونه فارابی) را انتخاب و نام کاربری و رمز ورود به سامانه معاملاتی را دریافت کنید.
- جستجو و خرید: مبلغ پس‌انداز ماه را واریز کنید، نماد یکی از صندوق‌های طلا (برای نمونه جام طلای فارابی) را پیدا کنید و سفارش خرید ثبت کنید. قبل از خرید، امیدنامه و سابقه عملکرد صندوق را بخوانید.
سه اشتباه رایج در پس‌انداز طلا
- نگاه کوتاه‌مدت: پولی که ماه آینده برای اجاره خانه لازم دارید به طلا تبدیل نکنید، چون قیمت طلا در کوتاه‌مدت می‌تواند کاهش هم داشته باشد.
- فروش از سر ترس: فروش پس‌انداز با دیدن اخبار منفی و افت قیمت، ممکن است زیان را قطعی کند. در خرید پله‌ای، افت قیمت یعنی خرید واحد بیشتر با همان مبلغ.
- وقفه در پس‌انداز: استمرار مهم‌ترین عامل است. حتی اگر در یک ماه فقط حدود ۱۵۰ هزار تومان باقی مانده باشد، قطع زنجیره پس‌انداز به نفع شما نیست.
جمع‌بندی
پس‌انداز ماهانه با مبالغ کم هم می‌تواند با گذشت زمان به سرمایه‌ای قابل توجه تبدیل شود. برای کارمندان و حقوق‌بگیران، خرید ماهانه صندوق طلا با روش پله‌ای یکی از راه‌های ساده برای مقابله با فرسایش ارزش پول است؛ اما همان‌طور که گفته شد هیچ سودی تضمین‌شده نیست. این مطلب جنبه آموزشی دارد و توصیه سرمایه‌گذاری نیست؛ قبل هر تصمیم، شرایط مالی خود و ریسک نوسان قیمت را بسنجید.
منبع: تحریریه به‌روزترین‌ها
