احتمال شارژ کالابرگ ۵۰۰ هزار تومانی تا امشب؛ آینده طرح چیست؟
- ۳۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر تا ۲۷ مهر برای افزایش اعتبار کالابرگ از یک میلیون به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان ثبت‌نام کرده‌اند
- به گفته رییس سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی تا امشب اعمال می‌شود
- تورم سالانه ۷۳ درصد و تورم نقطه‌ای نزدیک ۹۰ درصد است؛ اثر طرح به تناسب اعتبار با رشد قیمت‌ها بستگی دارد
شارژ کالابرگ برای خانوارهای مشمول تا امشب انجام می‌شود و ۵۰۰ هزار تومان به اعتبار هر نفر اضافه می‌شود. اما آینده این طرح بیش از آنکه به یک مرحله پرداخت وابسته باشد، به تامین منابع، هماهنگی اعتبار با رشد قیمت‌ها و پوشش خانوارهای نیازمند بستگی دارد.
به گزارش به‌روزترین‌ها، با پایان مرحله خوداظهاری برای افزایش کالابرگ از یک میلیون به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در ۲۷ مهر، مشخص شد ۳۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر برای افزایش اعتبار خود ثبت‌نام کرده‌اند. حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، اعلام کرده است که افزایش ۵۰۰ هزار تومانی تا امشب اعمال می‌شود.
چه کسانی ثبت‌نام کردند؟
در مرحله نخست، ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار شامل بیش از ۴۰ میلیون نفر از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گروه‌های نیازمندتر شناسایی شدند. از این تعداد، ۱۰ میلیون و ۹۰۰ هزار خانوار، معادل ۳۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر، تا پایان مهلت خوداظهاری اطلاعات اقتصادی خود را ثبت کردند و خواستار اعتبار بیشتر شدند.
بیشتر بخوانید: ارز واردات؛ همتی از تامین ۲۷ میلیارد دلار خبر داد
دولت از خانوارها خواسته بود اطلاعاتی درباره درآمد ماهانه، خودرو و ملک ارایه کنند و مهلت ثبت اطلاعات در چند مرحله تمدید شد. به گفته نوروزی، در آبان‌ماه هم به خانوارها برای خوداظهاری و ثبت‌نام فرصت داده می‌شود.
منابع مالی و هدف طرح
بخشی از منابع این افزایش، طبق دستور رییس‌جمهور، از محل صرفه‌جویی در ساماندهی سوخت و آرد و نان تامین می‌شود. نوروزی گفته است دولت از ابتدای سال ۱۴۰۴ در پی افزایش قیمت سبد کالاهای مشمول کالابرگ، جبران بخشی از کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان را در دستور کار قرار داده است. یکی از اهداف طرح از آغاز آن در دی‌ماه سال گذشته، افزایش رقم کالابرگ متناسب با تورم عمومی بوده است.
محمداسماعیل مطلق، معاون دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، هم با تاکید بر اینکه امنیت غذایی به تولید و تامین مواد غذایی محدود نمی‌شود، از پیش‌بینی ۲۲۱ اقدام در سند ملی امنیت غذا و تغذیه خبر داده و گفته است انتخاب ۱۲ قلم کالای مشمول کالابرگ برای تامین بخشی از نیازهای تغذیه‌ای خانوارها و حمایت از اقشار کم‌درآمد بوده است.
کالابرگ چقدر از فشار تورم را جبران می‌کند؟
بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار، تورم سالانه به ۷۳ درصد و تورم نقطه‌ای به مرز ۹۰ درصد رسیده است. در این شرایط، مبلغ ثابتی از کمک دولتی به‌تدریج بخش کمتری از نیاز خانوار را پوشش می‌دهد، مگر اینکه اعتبار هم متناسب با هزینه سبد مصرفی بازنگری شود.
برای نمونه، ۵۰۰ هزار تومان اعتبار اضافی برای هر نفر در یک خانوار چهار نفره، دو میلیون تومان اعتبار خرید بیشتر است. این مبلغ می‌تواند بخشی از هزینه مواد غذایی را پوشش دهد، اما میزان جبران فشار تورمی به قیمت روز کالاها، ترکیب خرید خانوار و سهم خوراک از کل هزینه‌ها بستگی دارد. هزینه مسکن، حمل‌ونقل، درمان و آموزش هم بودجه ماهانه خانوار را تحت فشار می‌گذارند و کالابرگ به‌تنهایی نمی‌تواند همه آن را جبران کند.
برای خانوارهای دهک‌های پایین، کالابرگ فقط یک اعتبار خرید نیست؛ می‌تواند بخشی از نگرانی همیشگی تامین نیازهای اولیه را کم کند. به همین دلیل، ارزیابی طرح فقط با تعداد مشمولان یا مجموع اعتبار پرداخت‌شده کافی نیست و باید میزان خرید واقعی کالاهای اساسی، تغییر الگوی مصرف و نسبت اعتبار به هزینه سبد غذایی هم بررسی شود.
سه مسیر پیش روی کالابرگ
مسیر نخست، افزایش مداوم اعتبار در واکنش به تورم است. این رویکرد جلوی کاهش سریع اثر حمایتی را می‌گیرد، اما به منابع مالی کافی و سازوکار روشن برای تعیین میزان افزایش نیاز دارد؛ وگرنه میان رشد قیمت‌ها و افزایش اعتبار فاصله می‌افتد.
بیشتر بخوانید: چرا حساب‌های بانکی مودیان مالیاتی مسدود می‌شود؟
مسیر دوم، حمایت هدفمندتر است. ثبت اطلاعات توسط میلیون‌ها خانوار نشان می‌دهد دولت برای بررسی درخواست‌های حمایت تکمیلی از خوداظهاری استفاده کرده است. موفقیت این روش به دقت اطلاعات، امکان اعتراض و بازبینی، شفافیت معیارهای مشمولیت و تعیین تکلیف خانوارهایی بستگی دارد که در مهلت مقرر ثبت‌نام نکرده‌اند.
مسیر سوم، تبدیل کالابرگ به بخشی از سیاست پایدار امنیت غذایی است. در این حالت، طرح از پرداخت‌های مقطعی فراتر می‌رود و با تامین کالا، نظارت بر توزیع و حمایت از تولیدکنندگان داخلی هماهنگ می‌شود. این سه مسیر جدا از هم نیستند و دولت می‌تواند هم‌زمان افزایش اعتبار، هدفمندسازی و تقویت زنجیره تامین را دنبال کند؛ موفقیت هر کدام به کیفیت اجرا و هماهنگی دستگاه‌ها بستگی دارد.
وضعیت جاماندگان
نوروزی اعلام کرده برای جاماندگان، امکان ثبت خوداظهاری در آبان‌ماه فراهم می‌شود. اطلاع‌رسانی روشن، اعلام دقیق شرایط، تسهیل فرایند ثبت و امکان اصلاح اطلاعات می‌تواند مانع حذف ناخواسته خانوارهای نیازمند شود. کسانی که پیامک کالابرگ را دریافت نکرده‌اند هم باید وضعیت خود را از مسیرهای رسمی پیگیری کنند.
دو شرط اثرگذاری: منابع و کنترل بازار
اگر منابع مالی با تاخیر تامین شود یا تداوم پرداخت‌ها مبهم بماند، توان برنامه‌ریزی خانوارها کم می‌شود. از سوی دیگر، اگر افزایش تقاضای ناشی از اعتبار جدید با عرضه کافی کالا همراه نباشد، بخشی از اثر حمایتی با گرانی یا محدودیت دسترسی خنثی می‌شود. نظارت بر موجودی کالاهای اساسی، شبکه توزیع و رفتار قیمت‌ها در فروشگاه‌های طرف قرارداد و انتشار گزارش‌های دوره‌ای درباره تعداد مشمولان، اعتبار مصرف‌شده و هزینه اجرا، ارزیابی دقیق‌تری از نتیجه سیاست ممکن می‌کند.
معیار اصلی، قدرت خرید واقعی خانوار است: اینکه حمایت چقدر در برابر افزایش هزینه سبد مصرفی دوام می‌آورد، چه بخشی از نیازهای ضروری را پوشش می‌دهد و آیا پرداخت‌ها در ماه‌های آینده پیش‌بینی‌پذیر خواهند بود یا نه.
