پیشگیری از اعتیاد؛ اشتباهات رایج خانواده‌ها از زبان روانشناس

یک روانشناس می‌گوید عوامل روانی و محیطی خطر گرایش به مواد مخدر را بالا می‌برند، اما حمایت خانواده، دوستان سالم و یادگیری مهارت کنترل استرس می‌تواند از آن جلوگیری کند.

به گزارش به‌روزترین‌ها، مهدی محمدی در گفت‌وگو با ایسنا تاکید کرد آسیب‌پذیری روانی به معنی ضعف فرد نیست، چون مغز، شخصیت و شرایط زندگی همه یکسان نیست.

چه عواملی خطر را بالا می‌برند؟

به گفته محمدی، اضطراب، افسردگی یا فشار روانی زیاد از مهم‌ترین عوامل است؛ برخی افراد می‌بینند مصرف مواد چند ساعت حالشان را بهتر می‌کند و همین باعث تکرار می‌شود. تجربه‌های دردناک گذشته مانند خشونت، فقدان، طلاق و تحقیر طولانی‌مدت، مشکل در کنترل احساسات، تکانشگری و ریسک‌پذیری و نیز احساس تنهایی و تعلق نداشتن هم خطر را بالا می‌برند. سابقه خانوادگی اعتیاد، برخی ویژگی‌های زیستی و شروع مصرف در سن پایین، به‌ویژه چون مغز نوجوان هنوز در حال رشد است، عوامل دیگرند.

بیشتر بخوانید: محصولات آرایشی غیرمجاز؛ نام ۱۲ فرآورده فاقد مجوز اعلام شد

او افزود وجود این عوامل به معنی قطعی بودن اعتیاد نیست. حمایت خانواده، دوستان سالم، درمان مشکلات روانی، ورزش، سبک زندگی سالم و آموختن روش‌های درست مدیریت استرس نقش محافظتی دارند.

نقش دوستان و خانواده

محمدی محیط، دوستان و خانواده را «تیغ دو لبه» توصیف کرد. در جمعی که مصرف عادی است، جمله‌هایی مانند «فقط یک بار امتحان کن» ترس از مواد را کم می‌کند و دسترسی را آسان‌تر می‌سازد؛ اما دوست غیرمصرف‌کننده می‌تواند فرد را به ورزش، کار و تفریح سالم بکشاند. خانواده‌ای که خشونت، دعوای مداوم، تحقیر یا مصرف مواد در آن هست فشار روانی را بیشتر می‌کند، در مقابل خانواده‌ای که فرد در آن شنیده می‌شود و در بحران تنها نیست، عامل محافظتی مهمی است.

اشتباه خانواده‌ها در برخورد

این روانشناس هشدار داد کنترل بسیار شدید و سرزنش نتیجه عکس می‌دهد. اگر خانواده بگوید «آبروی ما را بردی و حق نداری از خانه بیرون بروی»، فرد بیشتر پنهان‌کاری می‌کند؛ اما جمله‌ای مانند «نگران تو هستیم و می‌خواهیم بفهمیم چه اتفاقی افتاده و چطور کمکت کنیم» احتمال گفت‌وگوی واقعی را بالا می‌برد. به گفته او، این احساس که «کسی هست که هنگام فشار و ناراحتی بتوانم به او مراجعه کنم» از مهم‌ترین عواملی است که مانع حرکت از کنجکاوی به مصرف مداوم می‌شود.