پولسازی از پشتبام خانهها
نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام خانهها حالا فقط یک انتخاب محیطزیستی نیست؛ این سازوکار تازه به خانوارها امکان میدهد از فروش برق، درآمدی پایدار به دست آورند و به بازیگر جدید بازار انرژی تبدیل شوند.
پشتبامهایی که وارد بازار انرژی شدند
بهگزارش بهروزترینها افزایش مصرف برق در سالهای اخیر، بهویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، سیاستگذاران حوزه انرژی را به سمت راهحلهایی سوق داده که فراتر از نیروگاههای بزرگ و متمرکز عمل میکنند. یکی از مهمترین این راهحلها، توسعه نیروگاههای خورشیدی کوچک مقیاس و بهویژه سامانههای پشتبامی است؛ مدلی که در آن، هر خانه میتواند نقش یک واحد تولید برق را ایفا کند. در این الگو، پشتبامی که تا دیروز کاربری مشخصی نداشت، حالا به دارایی مولدی تبدیل شده که هم برق تولید میکند و هم درآمد.
پنلهای خورشیدی چگونه پول میسازند
سازوکار درآمدزایی از پنلهای خورشیدی ساده اما حسابشده است. برق تولیدی این سامانهها ابتدا مصرف داخلی ساختمان را پوشش میدهد و مازاد آن از طریق کنتور دوطرفه وارد شبکه سراسری میشود. وزارت نیرو متعهد است این برق را با نرخ مشخص و در قالب قراردادهای بلندمدت خریداری کند. همین تضمین خرید، ریسک سرمایهگذاری را به حداقل رسانده و باعث شده خانوارها با اطمینان بیشتری وارد این حوزه شوند.
قرارداد ۲۰ ساله؛ ستون اصلی اعتماد
قرارداد خرید تضمینی برق خورشیدی در ایران بهصورت ۲۰ ساله منعقد میشود؛ موضوعی که برای سرمایهگذاران خرد اهمیت حیاتی دارد. این قراردادها نهتنها خرید برق را تضمین میکنند، بلکه سازوکار تعدیل قیمت نیز دارند تا ارزش اقتصادی پروژه در طول زمان حفظ شود. در سال ۱۴۰۴ نرخ خرید برق خورشیدی خانگی حدود ۳۸۲۰ تومان به ازای هر کیلوواتساعت اعلام شده؛ رقمی که در مقایسه با تعرفه فروش برق به مشترکان خانگی، اختلاف قابلتوجهی دارد و جذابیت مالی طرح را افزایش میدهد.
بازگشت سرمایه چقدر طول میکشد
برآوردهای فنی و اقتصادی نشان میدهد بازگشت سرمایه نیروگاههای خورشیدی پشتبامی معمولاً بین چهار تا پنج سال است. پس از این دوره، هزینه نگهداری سیستمها پایین بوده و بخش عمده درآمد حاصل از فروش برق، سود خالص محسوب میشود. همین ویژگی باعث شده برخی کارشناسان از پنلهای خورشیدی بهعنوان یکی از معدود گزینههای سرمایهگذاری کمریسک و بلندمدت برای خانوارها یاد کنند.
وام بانکی مسیر ورود را هموار میکند
برای کاهش مانع ورود، تسهیلات بانکی نیز در نظر گرفته شده است. طبق اعلام نهادهای مسئول، متقاضیان میتوانند تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان وام با نرخ سود ۱۴ درصد دریافت کنند. این وامها بخش قابلتوجهی از هزینه نصب سامانه را پوشش میدهد و امکان ورود اقشار بیشتری از جامعه به این بازار را فراهم میسازد.
ثبتنام از کجا شروع میشود
تمام فرآیند ثبتنام، بررسی و عقد قرارداد از طریق سامانه مهرسان انجام میشود. این سامانه که زیر نظر سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق فعالیت میکند، درگاه رسمی مدیریت نیروگاههای تجدیدپذیر کوچک مقیاس است. متقاضی پس از ثبت درخواست، بررسی فنی پشتبام و امکان اتصال به شبکه را پشت سر میگذارد و در صورت تأیید، وارد مرحله نصب تجهیزات میشود.
تهران در مسیر ۱۲۰ مگاوات خورشیدی
برنامهریزیها نشان میدهد ظرفیت نیروگاههای خورشیدی پشتبامی تهران تا پیش از پیک مصرف تابستان آینده به حدود ۱۲۰ مگاوات خواهد رسید. این ظرفیت اگرچه در مقایسه با مصرف کل شهر عدد بزرگی نیست، اما نقش مهمی در کاهش فشار بر شبکه توزیع دارد. تولید برق در محل مصرف، تلفات انتقال را کاهش میدهد و نیاز به توسعه زیرساختهای پرهزینه را کمتر میکند.
مزیت پنهان پنلهای خورشیدی برای شبکه برق
پنلهای خورشیدی بیشترین تولید را در ساعات میانی روز دارند؛ درست زمانی که مصرف برق بهویژه در فصل گرما به اوج میرسد. این همزمانی تولید و مصرف، یکی از مزیتهای کلیدی انرژی خورشیدی پشتبامی است. به همین دلیل کارشناسان معتقدند توسعه این نیروگاهها میتواند به مدیریت پیک مصرف و کاهش خاموشیها کمک کند.
مراحل اقتصادی نیروگاه خورشیدی خانگی
هر ستون نشاندهنده وضعیت بازگشت سرمایه در طول زمان است
توضیح: نمودار مقیاس نسبی دارد و برای نمایش روند اقتصادی طراحی شده است، نه ارقام دقیق درآمد.
تجربه جهانی چه میگوید
گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد انرژی خورشیدی پراکنده در بسیاری از کشورها به یکی از موتورهای رشد اقتصاد انرژی تبدیل شده است. در کشورهایی مانند آلمان، ژاپن و استرالیا، میلیونها خانوار از طریق پنلهای خورشیدی خانگی به تولیدکننده برق تبدیل شدهاند. نقطه مشترک این تجربهها، سیاستهای حمایتی پایدار و قراردادهای شفاف خرید برق بوده است.
چالشهای پیش روی خورشیدی پشتبامی
با وجود جذابیت اقتصادی، توسعه پنلهای خورشیدی بدون چالش نیست. محدودیت فضای مناسب روی پشتبام، مسائل حقوقی در ساختمانهای چندواحدی، هزینه اولیه و آگاهی پایین برخی شهروندان از جمله موانع اصلی بهشمار میروند. کارشناسان تأکید میکنند حل این چالشها نیازمند شفافسازی مقررات و اطلاعرسانی گسترده است.
پشتبام بهعنوان دارایی شهری
نگاه جدید به پشتبامها، تنها یک تغییر فنی نیست؛ بلکه تغییر نگرش به داراییهای شهری است. در این رویکرد، شهر نهفقط مصرفکننده انرژی، بلکه تولیدکننده آن است. هر ساختمان میتواند سهمی هرچند کوچک در تأمین برق داشته باشد و همین مشارکت گسترده، تابآوری سیستم انرژی را افزایش میدهد.
آینده پولسازی از انرژی خورشید
اگر سیاستهای حمایتی تداوم یابد و اعتماد عمومی تقویت شود، پنلهای خورشیدی میتوانند به بخشی از سبد درآمدی خانوارها تبدیل شوند. درآمدی که وابسته به نوسانات بازار نیست و بر پایه منبعی تجدیدپذیر و در دسترس بنا شده است. در چنین شرایطی، پشتبام خانهها دیگر فقط سقف نیستند؛ بلکه سرمایههایی هستند که هر روز زیر نور خورشید کار میکنند.
