قاچاق در سایه ممنوعیت واردات؛ پلتفرم‌ها زیر ذره‌بین

با ادامه ممنوعیت واردات برخی کالاها، فعالان اقتصاد دیجیتال از گسترش بازارهای غیررسمی، از دست رفتن درآمد مالیاتی و گمرکی دولت و سخت‌تر شدن نظارت بر اصالت کالا می‌گویند؛ موضوعی که پرسش تازه‌ای هم پیش آورده: مسوولیت پلتفرم‌های اینترنتی در مقابل قاچاق تا کجاست؟

به گزارش به‌روزترین‌ها، با گسترش تجارت الکترونیک و سهم بالای پلتفرم‌های اینترنتی در معاملات روزمره، نظارت بر عرضه کالا در فضای مجازی به یکی از چالش‌های اصلی تنظیم‌گری اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. فروش کالای قاچاق، مسوولیت سکوها و نحوه تعامل کسب‌وکارها با دستگاه‌های نظارتی از دغدغه‌های این حوزه است.

ممنوعیت واردات و گردش بازار غیررسمی

رضا الفت‌نسب، رییس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، در همایش تنظیم‌گری در عصر پلتفرم‌ها گفت گفت‌وگوی دوسویه میان بخش خصوصی و حاکمیت برای کسب‌وکارهای الکترونیکی ضروری است. مسعود طباطبایی، مدیرعامل یک بازارگاه اینترنتی، گفت ممنوعیت واردات برخی گروه‌های کالایی از سال ۱۳۹۷ نتوانسته حفظ منابع ارزی و حمایت موثر از تولید را محقق کند و بخشی از تقاضا را به بازارهای غیررسمی برده است. به گفته او در حوزه‌هایی مانند پوشاک، لوازم آرایشی و لوازم خانگی، سالانه بیش از یک تا دو میلیارد دلار ارز از مسیرهای غیررسمی خارج می‌شود و درآمد از دست‌رفته دولت از محل حقوق گمرکی، مالیات و عوارض حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان (۵۰۰ همت) است. او همچنین هشدار داد که آسیب‌های چشمی ناشی از محصولات آرایشی نااستاندارد و تقلبی ۱۰ برابر شده و محدودشدن نمایندگی‌های رسمی، تشخیص کالای اصل از تقلبی را سخت‌تر کرده است. این ارقام از اظهارات خود او نقل شده است.

بیشتر بخوانید: کدام کشورهای اروپا بیشترین فشار مسکن را دارند؟

مسوولیت پلتفرم‌ها در برابر کالای قاچاق

محمد وحید خدرویسی، مدیرکل پیشگیری از قاچاق ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، گفت اصل قاچاق در فضای حقیقی و مجازی تفاوتی ندارد و بر اساس تبصره یک ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، برای عرضه کالای قاچاق در فضای مجازی ضبط کالا و جریمه پیش‌بینی شده است. او افزود دستورالعمل مقابله با قاچاق در فضای مجازی با رویکردی حمایتی تدوین شده و برخورد با پلتفرم‌ها عمدتاً به تذکر و حذف آگهی محدود می‌شود. نماینده دادسرای جرایم رایانه‌ای هم گفت شفافیت اطلاعات و یکپارچگی داده در پلتفرم‌های بزرگ، نظارت را آسان‌تر کرده، اما این به معنای لزوم سخت‌گیری بیشتر نسبت به بازار فیزیکی نیست.

شقایق محمدی، معاون حقوقی یک بازارگاه اینترنتی، نظارت را نامتوازن خواند و هشدار داد این وضعیت می‌تواند فروشندگان را از پلتفرم‌های رسمی به بازارهای غیررسمی براند. مسعود شاهمرادی هم گفت پلتفرم‌ها با اصل نظارت مخالف نیستند، بلکه مشکل اصلی در سال‌های اخیر، هزینه بلاتکلیفی مقرراتی بوده است.

چگونه اصالت کالای آرایشی را بررسی کنیم؟

نماینده ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در پاسخ گفت محصولات آرایشی و بهداشتی واردشده از مسیر قانونی، کد ۱۶ رقمی IRC دارند که مبدا تولید، کارخانه سازنده و تاریخ انقضا را نشان می‌دهد و اطلاعات اولیه اسناد گمرکی هم از سامانه جامع تجارت قابل استعلام است.

نقطه تلاقی دیدگاه‌ها

مجموع این نشست نشان می‌دهد مساله قاچاق را نمی‌توان فقط به حذف آگهی توسط پلتفرم‌ها تقلیل داد. نهادهای نظارتی همکاری سکوها برای شفافیت زنجیره عرضه را خواهانند و فعالان این حوزه می‌گویند تا زمانی که مسیر واردات قانونی برخی کالاها مسدود است و نظارت بین بازار آنلاین و سنتی یکسان نیست، برخورد با پلتفرم‌ها تنها نمی‌تواند مانع گسترش بازار غیررسمی شود. بازنگری در سیاست‌های ممنوعیت واردات، شفاف‌سازی مسوولیت حلقه‌های زنجیره تامین و یکپارچه‌سازی سامانه‌های نظارتی از پیش‌شرط‌های پیشنهادی است.

پرسش‌های پرتکرار