۱۰۰ هزار گوشی در خطر قطع آنتن؛ قبل از خرید همتا را چک کنید

اگر این روزها قصد خرید گوشی دارید، پیش از پرداخت پول چند دقیقه برای یک استعلام ساده وقت بگذارید. بنا بر برآورد کارشناسان بازار، میان ۷۰ تا ۱۰۰ هزار گوشی از راه حفره‌های سامانه‌ای و شناسه‌های نامرتبط فعال شده‌اند و آنتن حدود ۱۰ هزار دستگاه تاکنون قطع شده است. در این گزارش به‌روزترین‌ها می‌خوانید ماجرا چیست، خطر کجاست و چطور با سامانه همتا از اصالت گوشی مطمین شوید.

ماجرای فعال‌سازی غیرقانونی چیست؟

طبق اظهارات رضا عالیان، کارشناس صنعت موبایل و سخنگوی پیشین انجمن تلفن همراه ایران، شناسه IMEI برخی گوشی‌های شیاومی در بازار در اصل متعلق به دستگاه‌های پایانه فروشگاهی (کارتخوان یا همان پوز) بوده و از مسیرهایی بیرون از شبکه رسمی واردات و خدمات پس از فروش فعال شده است. به گفته او، برآورد تعداد این دستگاه‌ها بین ۷۰ تا ۸۰ هزار و طبق برخی آمارها تا ۱۰۰ هزار گوشی است و شامل چند مدل شیاومی و آیفون می‌شود.

کشف ماجرا هم از بازار شروع شد. واردکننده رسمی وقتی دید گوشی‌ای که قیمت تمام‌شده قانونی‌اش حدود ۱۴۰ میلیون تومان است، در یک شهرستان نزدیک ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون تومان فروخته می‌شود، چند نمونه خرید و آزمایش کرد و ناهمخوانی شناسه‌ها را پیدا کرد. یعنی قیمت‌های غیرعادی ارزان، نخستین نشانه خطر بوده است.

چرا خریدار نهایی بیشتر ضرر می‌کند؟

وقتی ثبت یک شناسه باطل شود، گوشی با وجود اینکه در دست خریدار سالم است، آنتن خود را از دست می‌دهد. متخلف احتمالا مدت‌ها پیش پولش را گرفته و عمده‌فروش و خرده‌فروش هم درگیر می‌شوند، اما کسی که دستگاه را برای استفاده روزمره خریده، بدون گوشی می‌ماند و جبران خسارت هم معلوم نیست. کارشناسان یادآوری می‌کنند ماجرای مشابهی پیشتر درباره برخی آیفون‌ها رخ داد و پیامدهای آن هنوز کاملا برطرف نشده است.

ریشه تکرار این تخلفات کجاست؟

• ورود بی‌ضابطه به واردات: با آغاز رجیستری حدود هشت تا ۹ سال پیش، محدودیت جدی برای واردکننده‌ها گذاشته نشد و شمار شرکت‌ها از چند شرکت به حدود ۵۰ و سپس به بیش از ۱۳۰۰ شرکت رسید.
• انگیزه سود: سقف قانونی سود واردات ۱۵ درصد، عمده‌فروشی ۳ درصد و خرده‌فروشی ۷ درصد است. کسی که خودش وارد کند، می‌تواند سود چند لایه را یک‌جا بردارد.
• رخنه در سامانه‌ها: هرجا پایش و نظارت مستمر نباشد، متخلفان زودتر از متولیان راه دور زدن را پیدا می‌کنند. پیش‌تر هم ثبت رجیستری برخی آیفون‌ها با تعرفه گوشی‌های ارزان‌تر گزارش شده بود.
• برخورد کم‌اثر: به باور این کارشناس، در پرونده‌های قبلی مجازات بازدارنده‌ای اعمال نشد و همین، جسارت تکرار تخلف را بالا برده است.

پیش از خرید گوشی چه کنیم؟ فهرست کاربردی

1. فاکتور رسمی بگیرید. فاکتور معتبر با مشخصات فروشنده، مدل و شناسه دستگاه تنها سند شماست.
2. شناسه اصالت و گارانتی را تطبیق دهید. روی جعبه نام شرکت واردکننده و شرکت ضمانت‌کننده درج شده است. کد شناسه اصالت کالا باید با کد گارانتی همان شرکت بخواند.
3. IMEI جعبه را با IMEI گوشی مقایسه کنید. کد *#۰۶# را شماره‌گیری کنید تا شناسه ۱۵ رقمی داخل دستگاه نمایش داده شود و آن را با برچسب جعبه تطبیق دهید.
4. در همتا استعلام بگیرید. اگر گوشی دو سیم‌کارت است، هر دو شناسه باید در سامانه ثبت شده باشد.
5. نام و مدل نتیجه استعلام را بخوانید. نام واردکننده، برند و مدلی که همتا نشان می‌دهد باید دقیقا با گوشی‌ای که در دست دارید یکی باشد. همین نقطه است که گوشی با شناسه پوز لو می‌رود.
6. به قیمت زیر بازار مشکوک شوید. اختلاف چند ده درصدی با قیمت واردکننده‌های رسمی، تقریبا همیشه دلیل دارد.

استعلام اصالت در همتا؛ سه راه ساده

طبق راهنمای رسمی، سه روش در دسترس است:

• کد دستوری: از هر شماره‌ای کد *۷۷۷۷# را بگیرید، عدد ۱ (استعلام اصالت) را بفرستید، سپس شناسه ۱۵ رقمی IMEI را بدون فاصله و علامت وارد کنید. پاسخ با پیامک می‌رسد.
• وب‌سایت: به نشانی hamta.ntsw.ir بروید و با کد ملی و شماره سیم‌کارت ثبت‌نام کنید.
• اپلیکیشن همتا: با همان کد ملی و شماره سیم‌کارت وارد شوید. اگر در سایت ثبت‌نام کرده باشید، دوباره لازم نیست.

نتیجه استعلام را چطور بخوانیم؟

• عبارت «شناسه قانونی نیست و سرویس نمی‌گیرد»: خرید نکنید. گوشی ۳۰ روز پس از روشن شدن قطع می‌شود.
• «واردکننده: نام شرکت»: وضعیت درست است، به شرط اینکه کد فعال‌سازی ثبت شده باشد و شناسه پیامک با شناسه *#۰۶# بخواند. اگر نخواند، موضوع را با شرکت واردکننده پیگیری کنید.
• «مسافری»: گوشی گارانتی و خدمات پس از فروش ندارد.
• «صرفا مناطق آزاد»: خارج از مناطق آزاد، خدمات قطع می‌شود.
• «قبلا با سیم‌کارت روشن شده»: دستگاه کارکرده است و نباید به‌عنوان نو فروخته شود.

اگر گوشی را خریده‌اید و نگران هستید

همین حالا شناسه دستگاه را استعلام کنید. اگر نام و مدل با گوشی شما نمی‌خواند، فاکتور، جعبه و پیامک استعلام را نگه دارید، با فروشنده تماس بگیرید و در صورت نیاز از راه اتحادیه و مراجع قضایی پیگیری کنید. منتظر قطع آنتن نمانید، چون پس از قطع، اثبات و پیگیری سخت‌تر می‌شود.

وزارت صمت چه نقشی دارد؟

عالیان معتقد است اگر در سامانه‌هایی مانند سامانه جامع تجارت یا سامانه جامع گارانتی نقصی باشد، وزارت صمت باید بلافاصله آن را ببندد. به نظر او چون از بسترهای سامانه‌ای همین وزارتخانه بهره‌برداری نادرست شده، صمت باید شاکی اصلی پرونده باشد و جبران حق مردم را پیگیری کند، نه اینکه به بستن مسیر بسنده کند. بررسی قضایی و تعیین مجازات به عهده مراجع نظارتی و قضایی است.

نشانه‌های هشدار؛ کدام گوشی‌ها بوی خطر می‌دهند؟

معمولا گوشی پرریسک را می‌شود پیش از استعلام هم حدس زد. اگر چند مورد از فهرست زیر را یک‌جا دیدید، خرید را متوقف کنید:

• قیمت غیرمنطقی: گوشی‌ای که ده‌ها درصد زیر قیمت بازار و زیر قیمت واردکننده رسمی عرضه می‌شود، دلیلی دارد. قیمت منصفانه را با نرخ ارز مقایسه کنید: قیمت روز دلار. مثال همین پرونده: کالایی که واردات قانونی‌اش حدود ۱۴۰ میلیون تومان تمام می‌شود، در یک شهرستان نزدیک ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون تومان فروخته می‌شد.
• فروشنده بدون فاکتور: «بعدا فاکتور می‌دهم» یعنی احتمالا هیچ‌وقت نمی‌دهد.
• اختلاف شناسه‌ها: IMEI روی جعبه، IMEI داخل گوشی و IMEI نتیجه همتا باید یکی باشند.
• اختلاف نام و مدل: همتا مدلی دیگر یا برند دیگری نشان می‌دهد؛ مثل شناسه‌ای که اصل آن مال دستگاه پوز است.
• نبود کد گارانتی یا نام شرکت واردکننده روی جعبه.
• فشار برای خرید فوری و پرداخت نقدی: فروشنده درستکار مشکلی با صبر کردن شما برای استعلام ندارد.

جدول سریع: نتیجه استعلام یعنی چه و چه کنیم؟

خرید گوشی دست دوم؛ چند نکته جداگانه

• برای گوشی کارکرده هم استعلام IMEI لازم است؛ همان نتیجه «قبلا با سیم‌کارت روشن شده» در این‌جا عادی است و نباید نگرانتان کند.
• فروشنده باید مالک واقعی دستگاه باشد. از او بخواهید گوشی را به نام شما منتقل کند و تا انتقال مالکیت در سامانه انجام نشده، پول کامل را ندهید.
• گوشی سرقتی یا مسدودشده برای خریدار بعدی فایده‌ای ندارد؛ پس مالک قبلی، نشانی و شماره تماس فروشنده را ثبت کنید و اگر شک دارید، در محل امن و ترجیحا با حضور یک آشنا معامله کنید.
• گوشی را پیش از خرید از حساب‌های کاربری خالی (گوگل/اپل) خارج کنید؛ دستگاهی که هنوز به حساب فروشنده قفل است عملا قابل‌استفاده نیست.

اگر خرید کرده‌اید و هشدار قطع آنتن دریافت کردید

1. همه مدارک را یک‌جا نگه دارید: فاکتور، جعبه، کد گارانتی، پیامک استعلام و عکس صفحه *#06#.
2. با فروشنده یا شرکت واردکننده تماس بگیرید و کتبی (پیامک یا پیام‌رسان) پیگیری کنید.
3. اگر پاسخ نگرفتید، از طریق اتحادیه صنف مربوط، سازمان حمایت مصرف‌کنندگان یا مراجع قضایی شکایت کنید؛ سند خرید مهم‌ترین مدرک شماست.
4. در اسرع وقت از اطلاعات گوشی نسخه پشتیبان بگیرید تا اگر دستگاه قطع شد، داده‌هایتان از بین نرود.

در این پرونده چه چیزی هنوز روشن نیست؟

تعداد دقیق گوشی‌های دخیل، فهرست مدل‌ها، سرنوشت خریداران و برنامه رسمی جبران خسارت تا این لحظه از سوی نهاد متولی اعلام نشده است. به همین دلیل، تکیه بر «اعلام قطع شدن» یا «تضمین نشدن» از زبان فروشنده کافی نیست و تنها استعلام زنده در همتا ملاک است.

بیشتر بخوانید

• رجیستری آیفون ۱۸ مسافری متوقف شد؛ هشدار به بازار
• iPhone 18 Pro Max یا پیکسل ۱۱ پرو اکس‌ال؛ کدام بهتر است؟
• قیمت روز دلار، طلا و سکه

پرسش‌های پرتکرار

یادآوری: ارقام تعداد گوشی‌ها برآورد کارشناسی و بر پایه اظهارات یک کارشناس بازار است و عدد رسمی از سوی نهادهای متولی در این گزارش تایید نشده است. مراحل و پیام‌های استعلام بر پایه راهنمای رسمی در دسترس برای همتا نوشته شده و ممکن است در آینده تغییر کند.