ثبت سفارش خودرو در جنگ ارزی؛ اولویت با کدام کالاست؟

ثبت سفارش خودرو در شرایطی دوباره به مطالبه واردکنندگان تبدیل شده که آمریکا علنا از هدف قرار دادن منابع ارزی ایران سخن می‌گوید و هر دلار ارز برای کشور اهمیت دوچندان دارد. پرسش این است که در چنین وضعی، ارز محدود باید صرف خودرو شود یا کالای اساسی و دارو؟

به گزارش به‌روزترین‌ها، واردکنندگان خودرو از رفع موانع داخلی و اجرای سهمیه‌های اعلام‌شده می‌گویند؛ مطالبه‌ای که در عمل یعنی بازگشایی ثبت سفارش خودرو و از سرگیری واردات. هادی ملکان، رییس هیات مدیره انجمن واردکنندگان خودرو، دوم آبان در نشست خبری گفت سهمیه‌های جدید واردات از ابتدای سال تاکنون عملیاتی نشده و تنها سهمیه‌های بند «ر» تبصره واحده قانون بودجه سال گذشته تخصیص یافته است.

خواسته واردکنندگان برای ثبت سفارش خودرو

ملکان تاکید کرد ارز مورد نیاز واردات خودرو را بانک مرکزی تامین نکرده و واردکنندگان منابع ارزی خود را از خارج کشور فراهم کرده‌اند. او رفع محدودیت‌های داخلی را خواست و تداوم عرضه کالا و حفظ اشتغال را از ضرورت‌های شرایط کنونی دانست. به گفته او، واردکنندگان می‌خواهند از محل ارز اشخاص خودرو وارد کنند و این ارز مشمول ارزی نیست که باید صرف واردات کالای اساسی یا دارو شود.

بیشتر بخوانید: آئودی ۴ میلیارد دلار در جورجیا کارخانه می‌سازد

اولویت ارز در شرایط جنگی با کیست؟

منتقدان بازگشایی ثبت سفارش خودرو می‌گویند مساله فقط محل تامین ارز نیست؛ پرسش اصلی این است که اکنون زمان مناسبی برای از سرگیری واردات هست یا نه. به باور آنان، کالای اساسی، دارو، نهاده‌های ضروری و مواد اولیه صنایع با امنیت غذایی، سلامت جامعه و استمرار تولید ارتباط مستقیم دارند، در حالی که واردات خودرو در زمره نیازهای فوری کشور نیست. از این منظر، توقف ثبت سفارش خودرو بخشی از مدیریت تقاضای وارداتی و هزینه فرصت منابع محدود است و نباید فقط مطالبه فعالان یک بخش ملاک تصمیم قرار گیرد.

منشا ارز، معیار کافی نیست؟

کارشناسان اقتصادی می‌گویند حتی اگر واردکننده تمام ارز خود را از منابع خارجی بیاورد، ضرورت واردات ثابت نمی‌شود. منشا ارز یکی از معیارهاست، اما اولویت خود کالا و تناسب آن با شرایط اقتصادی کشور هم باید دیده شود. در عین حال این گروه می‌پذیرند که برای سنجش اثر واقعی بر بازار ارز باید منشا ارز، شیوه انتقال و نحوه تامین مالی واردات بررسی شود؛ نه می‌شود بدون بررسی، ارز اشخاص را با منابع کالاهای اساسی یکی گرفت و نه می‌شود صرف ادعای تامین ارز را برای کنار گذاشتن محدودیت‌ها کافی دانست.

غضنفری: مصارف کم‌اولویت ارزی را کم کنید

مهدی غضنفری، رییس سابق صندوق توسعه ملی، معتقد است فعالیت‌های اقتصادی باید از نظر مصرف ارز و منابع ریالی ارزیابی شوند تا معلوم شود هزینه ارزی کدام بخش‌ها را می‌شود کم کرد. به گفته او، محدود بودن عرضه ارز در کنار تقاضای بالا می‌تواند قیمت ارز را بالا ببرد؛ پس مدیریت تقاضا به اندازه افزایش درآمد ارزی اهمیت دارد و تصمیم درباره ثبت سفارش خودرو باید در همین چارچوب کاهش مصارف کم‌اولویت گرفته شود.

بازار رسمی و اشتغال؛ بدون الزام به واردات

واردکنندگان درباره اثر محدودیت‌ها بر فعالیت شرکت‌ها، اشتغال و عرضه بازار هشدار می‌دهند. حفظ فعالیت قانونی و جلوگیری از گسترش بازار غیررسمی ملاحظه‌ای قابل بررسی است، اما به گفته منتقدان به معنای لزوم بازگشایی فوری ثبت سفارش در هر شرایطی نیست. ساماندهی بازار و نظارت بر واردکنندگان در چارچوب ضوابط موجود ممکن است و ادعای آسیب به اشتغال باید کنار هزینه‌های اقتصادی واردات و اولویت کالاهای ضروری سنجیده شود.

بیشتر بخوانید: نرخ جدید گواهی اسقاط خودرو به زودی اعلام می‌شود

واردات بیشتر یعنی قیمت کمتر؟

یکی از استدلال‌های موافقان بازگشایی واردات، افزایش عرضه و تعدیل قیمت است. اما تجربه سال‌های اخیر نشان داده افزایش واردات به‌تنهایی قیمت را پایین نمی‌آورد. فاصله قیمت جهانی با قیمت عرضه داخلی و اختلاف قیمت در مراحل مختلف عرضه باعث شده این معادله برای خودروهای وارداتی صدق نکند. میزان واردات، زمان ورود، نحوه عرضه، هزینه‌های جانبی، تعرفه، ساختار توزیع و رقابت میان عرضه‌کنندگان همگی بر قیمت نهایی اثر دارند؛ و اگر افزایش عرضه با رقابت موثر و شفافیت قیمت همراه نباشد، بخشی از منفعت در زنجیره واردات و واسطه‌گری می‌ماند.

به همین دلیل، پیش از هر تصمیمی باید روشن شود واردات بیشتر تا چه اندازه به کاهش واقعی قیمت برای مصرف‌کننده می‌انجامد و آیا این منفعت احتمالی با هزینه فرصت ارز در شرایط جنگی می‌خواند.

بیشتر بخوانید: واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج دوباره مجاز شد | ملکان: واردات خودرو تهدیدی برای تولید داخل نیست