چرا ایرانی‌ها بیشتر قسطی خرید می‌کنند؟ خرید امروز و پرداخت در ماه‌های آینده
خرید قسطی که پیش‌تر بیشتر برای کالاهای گران‌قیمت بود، با گسترش فروشگاه‌های اینترنتی و خدمات اعتبار خرید به کالاهای متنوع‌تری رسیده و پرسش‌هایی درباره قدرت خرید خانوارها و بدهی‌های خرد پیش آورده است.
به گزارش به‌روزترین‌ها، افزایش هزینه کالاها و خدمات شیوه خرید بخشی از خانوارها را تغییر داده است. وقتی تامین نقدی برخی کالاها دشوارتر می‌شود، خرید اقساطی و اعتبار خرد به راهی برای تامین نیازهای مصرفی تبدیل می‌شود.
- خرید اعتباری یا «الان بخر، بعدا پرداخت کن» در حال گسترش است.
- یک شرکت اعلام کرده استفاده از خدمات اعتباری‌اش در ۱۴۰۳ بیش از ۲۹۰ درصد رشد داشته است.
- ارزش سفارش‌های اعتبار چهارقسطه شرکتی دیگر در ۱۴۰۴ حدود ۱۰۳ درصد بالا رفته است.
- اعتبار خرید درآمد جدید نمی‌سازد و بخشی از قدرت خرید آینده را به امروز می‌آورد.
خرید اعتباری چیست؟
در خرید اعتباری یا BNPL مصرف‌کننده کالا را دریافت می‌کند و هزینه را در موعد مقرر یا در چند قسط می‌پردازد. کاهش مراحل دریافت اعتبار و دسترسی ساده‌تر از عواملی است که می‌تواند استقبال را بیشتر کند. البته همه رشد را نمی‌توان به کاهش قدرت خرید نسبت داد؛ سهولت خدمات دیجیتال، رشد تجارت الکترونیک و تمایل به مدیریت جریان نقدی هم نقش دارند.
بیشتر بخوانید: آی‌اواس ۲۷ حدود ۱۵ گیگابایت از حافظه آیفون را برای اپل اینتلیجنس اشغال می‌کند؛ راه‌حل چیست؟
آمار پلتفرم‌ها
بر اساس گزارش عملکرد یکی از شرکت‌ها، استفاده از خدمات اعتبار خرید آن در ۱۴۰۳ بیش از ۲۹۰ درصد افزایش یافته و بیش از ۲٫۵ میلیون کاربر اعتبار گرفته‌اند. در پاییز ۱۴۰۳ حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان اعتبار تخصیص یافته است. شرکت دیگری برای ۱۴۰۴ از رشد ۱۰۳ درصدی ارزش و ۴۸ درصدی تعداد سفارش‌های اعتبار چهارقسطه خبر داده و گفته بیش از ۱۳٫۵ میلیون حساب کاربری، ۱۰٫۵ میلیون کاربر دارای اعتبار و ۲۲ هزار و ۱۶۵ فروشگاه دارد. این ارقام آمار شرکت‌هاست و اندازه کل بازار را نشان نمی‌دهد.
قدرت خرید یا انتقال هزینه به آینده؟
اگر کاربر بدون توجه به درآمد ماهانه از چند سرویس اعتباری استفاده کند، در ماه‌های بعد با فشار بیشتری برای پرداخت اقساط روبه‌رو می‌شود. اما وقتی هزینه نهایی مشخص و قسط متناسب با درآمد باشد، خرید قسطی می‌تواند به مدیریت مخارج کمک کند.
اعتبارسنجی، نکول و شفافیت قرارداد
استفاده هم‌زمان از چند سرویس اعتباری یکی از چالش‌های این بازار است و بدون لحاظ مجموع تعهدات، احتمال ناتوانی در پرداخت اقساط بالا می‌رود. مقایسه نرخ نکول شرکت‌ها هم بدون تعریف یکسان نکول و دوره اندازه‌گیری ممکن نیست. بانک مرکزی در دی‌ماه ۱۴۰۲ بخشنامه الزامات همکاری موسسات اعتباری با شرکت‌های تسهیلات‌یار را ابلاغ کرد که بر احراز هویت، بررسی اهلیت اعتباری و ثبت تسهیلات تاکید دارد. مشخص بودن اعتباردهنده اصلی، هزینه نهایی و شرایط تاخیر در پرداخت از مواردی است که می‌تواند از اختلاف جلوگیری کند.
پرسش‌های پرتکرار
خرید اعتباری یا BNPL یعنی چه؟
دریافت کالا یا خدمت و پرداخت هزینه آن در موعد مقرر یا چند قسط بعدی.
آیا رشد خرید قسطی یعنی قدرت خرید بیشتر شده؟
نه لزوما. اعتبار خرید درآمد جدید ایجاد نمی‌کند و بخشی از قدرت خرید آینده را به امروز منتقل می‌کند.
آمار شرکت‌ها اندازه کل بازار را نشان می‌دهد؟
خیر. تعداد حساب‌ها، کاربران دارای اعتبار و استفاده واقعی شاخص‌های متفاوتی هستند و آمار هر شرکت معادل کل بازار نیست.
