پایش سلامت ۸ محصول کشاورزی؛ ۳۰ آزمایشگاه برای ۲۵۰ سم

خیار، گوجه، سیب، پرتقال، سیب‌زمینی و پیاز زیر ذره‌بین سازمان غذا و دارو هستند؛ نمونه‌برداری برای سنجش سموم حالا از همان مزرعه شروع می‌شود، نه فقط از بازار.

به گزارش به‌روزترین‌ها، دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، درباره چگونگی پایش سلامت محصولات کشاورزی توضیح داد برنامه پایش با هدف ارزیابی وضعیت سلامت و بررسی باقی‌مانده سموم و آلاینده‌ها اجرا می‌شود و نمونه‌برداری از سال گذشته در محل کشت هم انجام می‌شود.

پایش از مزرعه تا بازار

به گفته هاشمی، نمونه‌های مورد بررسی فقط از محصولات عرضه‌شده در بازار برداشت نمی‌شوند و ارزیابی از مرحله کشت هم انجام می‌شود. این روش امکان می‌دهد وضعیت محصول در ارتباط با شرایط تولید بررسی شود. هشت محصول در برنامه قرار دارند: خیار گلخانه‌ای و جالیزی، گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای و جالیزی، سیب، پرتقال، سیب‌زمینی و پیاز. نتیجه‌گیری درباره سلامت هر محصول باید بر پایه آزمون‌های معتبر و متناسب با نوع محصول و آلاینده انجام شود.

بیشتر بخوانید: تشخیص پلاک ام‌اس و خونریزی مغز با هوش مصنوعی

ظرفیت ۳۰ آزمایشگاه برای ۲۵۰ نوع سم

او گفت حدود ۳۰ آزمایشگاه کشور با دستگاه‌های کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC-MS) توانایی اندازه‌گیری نزدیک به ۲۵۰ نوع سم را در یک نوبت دارند و دستگاه‌های LC-MS/MS هم گروه دیگری از ترکیبات را می‌سنجند. اما این ظرفیت به معنای پوشش همه سموم احتمالی نیست؛ دامنه سنجش به تجهیزات، روش‌های تحلیلی، توانمندی هر آزمایشگاه و دسترسی به مواد مرجع بستگی دارد.

تامین سموم و مواد مرجع استاندارد یکی از چالش‌های اصلی است و توسعه تجهیزات به‌تنهایی کافی نیست. به گفته سخنگوی سازمان، اعتبارسنجی روش‌ها، هماهنگی آزمایشگاه‌ها برای یکسان‌سازی فهرست سموم و ارزیابی مستمر عملکرد آن‌ها از طریق آزمون مهارت هم لازم است تا نتایج قابل مقایسه و قابل اتکا باشد.

حدود مجاز و آمار انطباق

هاشمی تاکید کرد صرف اندازه‌گیری یک ماده برای قضاوت درباره سلامت محصول کافی نیست و میزان اندازه‌گیری‌شده باید با حدود مجاز هر محصول و ترکیب مقایسه شود. نتایج آزمایش باقی‌مانده سموم می‌تواند پیامدهای قانونی برای آزمایشگاه‌ها و صاحبان محصول هم داشته باشد، پس تصمیم درباره انطباق باید بر داده‌های مستند استوار باشد.

او درباره درصد انطباق و عدم انطباق نمونه‌ها گفت این عدد بسته به سال، فصل نمونه‌برداری، نوع محصول و شرایط تولید فرق می‌کند و اعلام یک درصد ثابت برای همه محصولات و دوره‌ها بیانگر وضعیت واقعی نیست.

بیشتر بخوانید: راز بزرگ شدن پروستات با افزایش سن کشف شد

محصولات صادراتی و برگشتی

درباره نظارت بر محصولات بازار داخل و صادرات، سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت ارزیابی باید بر اساس ضوابط هر مسیر عرضه انجام شود. عدم پذیرش یک محموله در کشور مقصد هم به‌تنهایی به معنای مردود بودن آن از نظر همه معیارهای سلامت نیست و برای تعیین تکلیف محصولات برگشتی باید علت برگشت، نوع عدم انطباق و نتایج آزمایش مشخص باشد.

رگه‌های سفید گوجه‌فرنگی نشانه نیترات نیست

هاشمی درباره ادعای فضای مجازی مبنی بر اینکه سفیدی رگه‌ها یا بافت داخلی گوجه‌فرنگی نشانه نیترات بالاست گفت نمی‌توان فقط از روی ظاهر محصول درباره نیترات قضاوت کرد. تغییرات دمایی و شرایط رشد بر رسیدگی و تشکیل رنگدانه لیکوپن اثر می‌گذارند و اختلال در آن می‌تواند بخش‌هایی از بافت را سفید یا روشن بگذارد. تنش آبی و عوامل محیطی هم بر کیفیت محصول اثر دارند. برای تعیین میزان نیترات، آزمایش معتبر ضروری است.

او در جمع‌بندی گفت ارزیابی علمی سلامت محصولات کشاورزی بر سه پایه استوار است: نمونه‌برداری متناسب با هدف پایش، اندازه‌گیری با روش‌های معتبر و تفسیر نتایج بر اساس حدود مجاز.