سوآپ گاز ترکمنستان؛ راهکار ایران برای ناترازی گاز
گزارش تازه مهر می‌گوید با تشدید ناترازی گاز، توسعه تجارت و سوآپ گاز از ترکمنستان و ترانزیت آن به بازارهای منطقه، می‌تواند نقش ایران در امنیت انرژی منطقه را پررنگ‌تر کند.
به گزارش به‌روزترین‌ها به نقل از مهر، سوآپ گاز ترکمنستان و تنوع مبادی واردات، این روزها از یک انتخاب تجاری به ضرورتی برای تقویت امنیت انرژی ایران تبدیل شده است. تشدید ناترازی گاز در سال‌های اخیر، کشور را در مقاطعی با محدودیت تأمین مواجه کرده و مانع از ایفای کامل و پایدار تعهدات صادراتی به عراق و ترکیه شده است.
پارس جنوبی؛ پاشنه آخیلس امنیت انرژی
بر اساس این گزارش، تکیه حدود ۵۰ درصدی انرژی کشور به میدان گازی پارس جنوبی، یکی از نقاط ضعف امنیت انرژی ایران است و هر اخلال در تولید این میدان، پیامدهای گسترده‌ای برای تأمین گاز خواهد داشت. ناترازی روزانه در فصول سرد به محدودیت خوراک صنایع، نیروگاه‌ها و بخش خانگی و تحمیل هزینه‌های اقتصادی سنگین منجر شده است.
ایران و ترکمنستان در ارقام
- ذخایر اثبات‌شده ایران بیش از ۱۷ درصد ذخایر جهان و بالغ بر ۳۲ تریلیون مترمکعب است که جایگاه دوم جهان را به آن می‌دهد.
- تولید سالانه بیش از ۲۵۰ میلیارد مترمکعب ایران را سومین تولیدکننده بزرگ جهان کرده است.
- برنامه هفتم توسعه، صادرات ۴۰ میلیارد مترمکعب و واردات ۲۰ میلیارد مترمکعب گاز در سال را هدف‌گذاری کرده است.
- ترکمنستان پنجمین دارنده ذخایر گازی جهان است و برای تنوع مقاصد صادراتی و خروج از انحصار چین نیاز دارد.
خط لوله «دولت‌آباد-سرخس-خانگیران» ظرفیت اسمی انتقال ۱۲.۵ میلیارد مترمکعب در سال دارد. به نوشته مهر، بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد با مدیریت صحیح و ارتقای ایستگاه‌های تقویت فشار، رسیدن به سقف واردات ۲۰ میلیارد مترمکعب میسر است.
سوآپ گاز و بازارهای همسایه
ایران در سوآپ گاز سابقه دارد؛ انتقال سالانه ۱.۵ تا ۲ میلیارد مترمکعب گاز ترکمنستان به آذربایجان نمونه‌ای از آن است و برنامه‌ریزی برای سوآپ به مقصد ترکیه هم در دستور کار بوده است. بازارهای همسایه هم نیاز دارند: عراق به واردات پایدار گاز و برق نیاز دارد و پاکستان به دلیل ریسک‌های امنیتی و ترانزیتی افغانستان، امکان بهره‌مندی از خط لوله تاپی را ندارد. خط لوله ایران به پاکستان هم در سمت آن کشور تکمیل نشده است.
برای مطالعه بیشتر: ناترازی بنزین با گران‌کردن حل نمی‌شود؛ پیشنهاد کارت انرژی
چرا تجارت گاز با نفت فرق دارد؟
گزارش مهر می‌گوید تجارت گاز معمولا روابط بلندمدتی، بالای ۲۰ سال، میان دولت‌ها ایجاد می‌کند و مداخله یا تحریم آن نسبت به نفت دشوارتر است. به این ترتیب، اگر امنیت انرژی عراق، ترکیه و پاکستان به شبکه گاز ایران گره بخورد، وابستگی متقابل استراتژیک شکل می‌گیرد.
در این تحلیل، شبکه گاز ایران به‌عنوان جایگزین امن پروژه پرریسک «تاپی» معرفی می‌شود که علاوه بر درآمد ارزی و حق ترانزیت، هزینه سیاسی انزوای ایران را بالا می‌برد. می‌توان نگاه گزارش را تحلیلی دانست؛ اجرای این طرح به مذاکرات بین‌دولتی، ظرفیت خطوط و شرایط منطقه‌ای وابسته است.
منبع: مهر | عکس: Wikimedia Commons
