قطع درختان چیتگر؛ ۲۵ هزار درخت رفت، ۷ هزار در صف
- حدود ۲۵ هزار درخت آلوده در چیتگر قطع شده و حدود ۷ هزار درخت دیگر باید حذف شود
- مدیرکل منابع طبیعی تهران کم‌آبی و تأخیر در عملیات بهداشتی را عامل اصلی می‌داند؛ شهرداری منطقه ۲۲ به بحران چندده‌ساله‌ی آب و آفت اشاره می‌کند
- برآورد اولیه‌ی ماهواره‌ای: ۴۱ درصد درختان خشک و ۲۸ درصد در معرض خشکیدگی؛ ارقام قطعی نیست
- آب در دسترس پارک از نزدیک صفر به حدود ۱۷۰ لیتر بر ثانیه رسیده است
به گزارش به‌روزترین‌ها، پارک جنگلی چیتگر پس از سال‌ها کم‌آبی و گسترش آفت، حالا با قطع درختان چیتگر و حذف هزاران درخت خشکیده روبه‌روست. مسئولان درباره‌ی دلیل این وضعیت و سهم هر دستگاه هم روایت‌های متفاوتی دارند.
چند درخت قطع شده؟
رضا بیانی، مدیرکل منابع طبیعی استان تهران، می‌گوید تاکنون حدود ۲۵ هزار اصله درخت آلوده در چیتگر قطع شده و حدود ۷ هزار اصله دیگر هم باید حذف شود.
حامد پری، مدیرکل روابط عمومی شهرداری منطقه ۲۲ تهران، روند را این‌طور توضیح داده است: کارشناسان سازمان منابع طبیعی درختان آلوده و خشکیده را با روش موسوم به «چکش‌زنی» مشخص می‌کنند، پیمانکار واجد صلاحیت را هم همین سازمان انتخاب می‌کند و قطع و خروج درختان با او است. به گفته‌ی پری، درختانی که کاملاً خشک شده‌اند یا ماندنشان به گسترش آفت منجر می‌شود، حذف می‌شوند.
علت خشکیدگی؛ دو روایت
بیانی کم‌آبی و انجام نشدن به‌موقع عملیات بهداشتی و پرورشی را عوامل اصلی خشکیدگی دانسته است. پری هم می‌گوید وضعیت امروز نتیجه‌ی مشکلات انباشته‌ی ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته است: بحران کم‌آبی درختان، به‌ویژه کاج تهران را که بخش عمده‌ی پوشش پارک است ضعیف کرده و آفت سوسک پوست‌خوار در درختان سوزنی‌برگ، به‌عنوان عاملی ثانویه، آسیب را تشدید کرده است.
پری درباره‌ی لوله‌های قدیمی آبیاری قطره‌ای هم توضیح داده است. به گفته‌ی او، کارشناسانی که از پارک بازدید کرده‌اند این روش را برای عرصه‌ی جنگلی مناسب ندانسته‌اند، چون ممکن است ریشه‌ها را در لایه‌های سطحی خاک نگه دارد. در برخی نقاط لوله‌ها تا عمق ۵۰ تا ۶۰ سانتی‌متری زمین رفته بودند و بیرون کشیدنشان هنگام آماده‌سازی زمین ممکن است به ریشه‌ها آسیب زده باشد. او خودش را متخصص این حوزه ندانست و نگفت که لوله‌ها علت اصلی خشکیدگی بوده‌اند.
آب پارک؛ از نزدیک صفر تا ۱۷۰ لیتر بر ثانیه
با ادامه‌ی بحران آب در تهران، تأمین آب چیتگر مهم‌ترین گره کار است. پری می‌گوید حدود ۴۰ کیلومتر لوله‌گذاری انجام شده و پساب تصفیه‌شده‌ی تصفیه‌خانه‌ی شهرک باقری به پارک می‌رسد. او میزان آب در دسترس را در گذشته‌ی نزدیک تقریباً صفر و حالا ۱۶۰ تا ۱۷۰ لیتر بر ثانیه اعلام کرده، هرچند آن را برای رسیدن به شرایط مطلوب کافی نمی‌داند.
بیانی هم رقم فعلی را حدود ۱۷۰ لیتر بر ثانیه گفته و افزوده که در سال‌های گذشته این رقم در مقاطعی به حدود ۲۰ لیتر بر ثانیه رسیده بود.
مسئولان یکدیگر را مقصر می‌دانند
ناصر امانی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، گفته در دوره‌ی پنجم و ششم مدیریت شهری در شناسایی ریشه‌ی مشکل و جلوگیری از گسترش آن کوتاهی شده است. او کمبود آب، آفت و جدی گرفته نشدن مسئله را در کنار هم مؤثر می‌داند.
مهدی بابایی، نایب‌رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر تهران، از عملکرد منابع طبیعی انتقاد کرده است. به گفته‌ی او، تأخیر در قطع و خروج درختان آلوده به گسترش آفت انجامید و شهرداری برای شروع این کار ناچار شد از ظرفیت قوه قضائیه استفاده کند.
بیانی این ادعا را رد کرده و با استناد به قرارداد مدیریت پارک‌های جنگلی گفته است شهرداری مسئول نگهداری، حفاظت، آبیاری و عملیات بهداشتی و پرورشی است و باید با دیدن آفت آن را گزارش می‌کرد. مطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، هم ریشه‌ی مشکلات را تصمیم‌ها و عملکرد سال‌های گذشته دانسته و گفته قطع درختان آلوده با نظر منابع طبیعی و برای جلوگیری از سرایت آفت به درختان سالم انجام می‌شود.
۴۱ درصد درختان خشک شده‌اند؟
نقی شعبانیان، معاون سازمان بوستان‌های شهر تهران، گفته برآوردهای اولیه بر پایه‌ی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد حدود ۴۱ درصد درختان پارک کاملاً خشک شده و حدود ۲۸ درصد دیگر در معرض خشکیدگی‌اند. او تأکید کرده این ارقام قطعی نیست و بررسی میدانی برای آمار دقیق‌تر ادامه دارد. به گفته‌ی او، کمیته‌ی فنی و کارگروه تخصصی با حضور استادان دانشگاه، محققان، کارشناسان شهرداری و منابع طبیعی و فعالان محیط زیست تشکیل شده است.
چه درختانی جایگزین می‌شوند؟
پری می‌گوید بیشتر درختان قدیمی چیتگر از یک گونه و هم‌سن بودند و در برنامه‌ی جدید گونه‌هایی مثل زیتون تلخ، داغداغان و زبان‌گنجشک با سهم مشخص کاشته می‌شوند. به گفته‌ی او، در یکی از پارسل‌های فاز شرقی ۷۰۰ تا ۸۰۰ درخت سوزنی‌برگ و کاج تهران که آفت‌زده بودند قطع شد و جایشان ۵ هزار اصله زیتون تلخ کاشته شد؛ کاشت از آبان‌ماه سال گذشته شروع شده است.
شهرداری منطقه ۲۲ سال گذشته ۲۵ هزار اصله درخت کاشته و تا پایان امسال هم برنامه‌ی کاشت ۳۵ هزار اصله نهال دیگر دارد. پری تأکید کرده در زمین‌هایی که مشکل آب‌شان حل نشده نهال نمی‌کارند. بیانی نیز از کاشت اقاقیا، بلوط و سنجد خبر داده و گفته نیاز آبی این گونه‌ها از درختان سوزنی‌برگ کمتر است.
طرح «نونهال» و نگرانی از ساخت‌وساز
پری شهرداری را بهره‌بردار پارک و منابع طبیعی را مالک آن دانسته و نگرانی از ساخت‌وساز در محدوده‌ی درختان قطع‌شده را رد کرده است؛ به گفته‌ی او هدف از حذف درختان آلوده، آماده‌سازی زمین برای کاشت و احیای پارک است.
طرح «نونهال» هم قرار است گروه‌های محیط‌زیستی، سازمان‌های مردم‌نهاد و شهروندان را در کاشت و مراقبت از نهال‌ها شریک کند. پارسل‌هایی که از آفت پاک شده و مشکل آب‌شان برطرف شده، به این طرح اختصاص می‌یابند. شهرداری نهال، نیروی اجرایی و نظارت را تأمین می‌کند و برای هر درخت کاشته‌شده، کد شناسایی در نظر گرفته می‌شود تا وضعیتش بعدها قابل پیگیری باشد.
در کنار بخش‌هایی که درخت‌هایشان قطع شده، جاهایی هم هنوز درختان خشکیده سرپا هستند و حذف و آماده‌سازی زمین در آن‌ها انجام نشده است. مسئولان درباره‌ی ضرورت حذف درختان آلوده و احیای پارک هم‌نظرند، اما درباره‌ی زمان شروع مشکل، سهم هر دستگاه و امکان پیشگیری اختلاف دارند.
