تولید تایر ۳۵ درصد افت کرد؛ کاوچوی گران‌تر و حمل‌ونقل ۱۸ برابری بازار را ملتهب کرده
- تولید تایر در شش ماه اول امسال از حدود ۱۵۰ هزار تن سال گذشته به حدود ۱۰۰ هزار تن رسیده است
- قیمت کاوچوی طبیعی از ۱۸۵۰ به ۲۶۰۰ دلار رسیده و حمل هر کانتینر از مالزی تا بندرعباس از ۱۲۰۰ تا ۲۲ هزار دلار هزینه دارد
- تولیدکنندگان برای مهار احتکار، مراکز عرضه مستقیم با قیمت مصوب را تقویت کرده‌اند و آماده همکاری با تعاونی‌ها و پلتفرم‌های اینترنتی هستند
هادی امیرشقاقی، نایب‌رییس انجمن صنفی تولیدکنندگان صنعت تایر، از فعال شدن مراکز تازه عرضه مستقیم با قیمت مصوب کارخانه خبر داد. به گفته او، این مراکز برای مهار احتکار و کم کردن شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار راه‌اندازی شده‌اند. او در گفت‌وگو با ایسنا ریشه گرانی و کمبود اخیر تایر را هم توضیح داد.
تولید یک‌سوم کم شده است
سال گذشته کل تولید صنعت تایر حدود ۱۵۰ هزار تن بود. امیرشقاقی می‌گوید در شش ماه اول امسال این رقم حدود ۳۵ درصد کم شده و به حدود ۱۰۰ هزار تن رسیده است. اگر دو عدد را مستقیم مقایسه کنیم، افت حدود یک‌سوم است. توضیح او برای این افت، محدودیت تامین مواد اولیه وارداتی، به‌ویژه کاوچوی طبیعی است.
کاوچوی طبیعی بسته به نوع تایر، میان ۱۶ تا ۳۰ درصد مواد اولیه را تشکیل می‌دهد و در ایران تولید نمی‌شود. باید از مالزی، اندونزی، ویتنام، تایلند و ساحل عاج وارد شود. مصرف ماهانه کل صنعت حدود ۶ هزار تن است؛ یعنی سالانه حدود ۷۲ هزار تن که باید هر ماه با واردات تامین شود.
بیشتر بخوانید: مهلت ثبت درخواست افزایش اعتبار کالابرگ امشب تمام می‌شود؛ ۴۰ میلیون نفر مشمول‌اند
قیمت کاوچو و کرایه حمل
امیرشقاقی می‌گوید قیمت بورد مالزی، که مبنای قیمت‌گذاری کاوچوی طبیعی است، از حدود ۱۸۵۰ دلار در بهمن ۱۴۰۴ به حدود ۲۶۰۰ دلار در مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ رشدی نزدیک به ۴۰ درصد. هزینه لجستیک هم جهش بزرگی داشته است:
| مورد | پیش از محدودیت‌های دریایی | اکنون |
|---|---|---|
| حمل یک کانتینر ۲۰ فوتی از مالزی به بندرعباس | ۱۲۰۰ دلار | تا ۲۲ هزار دلار (مسیر ریلی یا کامیونی) |
| قیمت بورد مالزی (کاوچوی طبیعی) | ۱۸۵۰ دلار (بهمن ۱۴۰۴) | ۲۶۰۰ دلار (مهر ۱۴۰۵) |
به گفته او، محدودیت خطوط دریایی، تولیدکنندگان را ناچار کرده محموله‌ها را از مسیر ریلی یا کامیونی بیاورند. هزینه این روش تا ۲۲ هزار دلار برای هر کانتینر است؛ یعنی حدود ۱۸ برابر هزینه قبلی. عدم تناسب قیمت مصوب با رشد بهای تمام‌شده هم باعث شده کارخانه‌ها نتوانند نیاز واقعی‌شان را کامل تامین کنند.
پتروشیمی‌ها هم آسیب دیده‌اند
در بخش کاوچوی مصنوعی و PBR هم، که پیش‌تر بیشتر نیاز از پتروشیمی‌های داخلی تامین می‌شد، آسیب به زنجیره تامین مجتمع‌ها، به‌ویژه بندر امام و تخت جمشید، باعث شده بخشی از نیاز از واردات تامین شود. این موضوع نیاز ارزی تولیدکنندگان را بیشتر کرده و با هزینه حمل خارجی، قیمت تمام‌شده کاوچوی مصنوعی و طبیعی را بالا برده است.
سهم تولید داخل از بازار
در شرایط عادی ۷۰ درصد نیاز کشور به تایر رادیال از تولید داخل تامین می‌شود و ۳۰ درصد به واردات تایر آماده وابسته است. به گفته امیرشقاقی، اکنون هم تولید داخل کم شده و هم واردات تایر آماده محدود شده است. به همین دلیل عرضه در هر دو بخش زیر فشار است و قیمت فروشگاه‌ها چند برابر شده است.
بیشتر بخوانید: ظرفیت تولید نفت ایران ۲۸۵ هزار بشکه در روز بالا رفت
شکاف قیمت و احتکار
یکی از محورهای اصلی التهاب، به گفته نایب‌رییس انجمن، سوداگری ناشی از شکاف قیمت میان کارخانه و بازار آزاد است. این اختلاف حاشیه سود را جذاب کرده و بخشی از تایرهای تولیدشده به مصرف‌کننده نهایی نمی‌رسد. عده‌ای با این تصور که قیمت‌ها در ماه‌های آینده بالاتر می‌رود، تایر جمع می‌کنند و کمتر عرضه می‌کنند.
امیرشقاقی گفت نهادهای ناظر متولی برخورد با احتکارند، اما انجمن و کارخانه‌ها هم در شبکه نمایندگی‌ها هر تخلفی ببینند قاطعانه برخورد می‌کنند و کد متخلف لغو می‌شود. از مراجع نظارتی هم خواسته‌اند موارد را رصد و اعلام کنند. به باور او، راه اصلی کم کردن این جذابیت کاذب و حذف شکاف قیمت از کارخانه تا بازار است.
راه‌حل: عرضه مستقیم
برای مهار بازار، تعداد فروشگاه‌های عرضه مستقیم افزایش یافته و مراکز جدیدی فعال شده‌اند. تولیدکنندگان همچنین آمادگی خود را برای همکاری با تعاونی‌ها، پلتفرم‌های اینترنتی و هر مجموعه‌ای که بتواند تایر را با قیمت مصوب به مصرف‌کننده واقعی برساند اعلام کرده‌اند. هدف این است که توزیع به‌جای گردش میان واسطه‌ها، با قیمت مناسب ساماندهی شود.
برای خریداران هم نکته‌ای مهم هست: فروش بالاتر از قیمت مصوب تخلف محسوب می‌شود و می‌توان آن را به سازمان تعزیرات حکومتی یا سامانه‌های شکایت اعلام کرد. حتی اگر بازار تا پایان بحران مواد اولیه ملتهب بماند، خرید از مراکز مجاز با قیمت مصوب مطمین‌ترین راه است.
