سلامت

سرزنش مدام خود؛ چه زمانی باید سراغ مشاور رفت؟

خلاصه خبر

  • خودبخشندگی با توجیه خطا فرق دارد
  • چهار رکن دارد: پذیرش، یادگیری، جبران و توقف سرزنش
  • بی‌خوابی و افت عملکرد زنگ خطر است

به گزارش به‌روزترین‌ها، مرضیه عزیزی‌معین، روانشناس، می‌گوید آنچه آدم را متوقف می‌کند خود اشتباه نیست، ماندن در خودسرزنش‌گری است؛ و خودبخشندگی سالم یعنی پذیرفتن خطا و درس گرفتن از آن، نه تبریه‌کردن خود.

خودبخشندگی سالم چیست

به گفته او بخشایش خود با دلیل‌تراشی فرق دارد. فرد می‌پذیرد انتخابش اشتباه بوده و پیامدش را قبول می‌کند، اما به‌جای غرق‌شدن در پشیمانی از آن خاطره یاد می‌گیرد. در روان‌درمانی به فرد یادآوری می‌شود که آن تصمیم براساس سطح آگاهی همان زمانش بوده است.

او چهار رکن برای خودبخشندگی سالم برمی‌شمارد: پذیرش پیامدها بدون سرزنش مستمر، بیرون‌کشیدن درس‌های کاربردی از تجربه، جبران و اصلاح در زمان حال، و توقف خودسرزنش‌گری مزمن.

بیشتر بخوانید: اصرار برای آنتی‌بیوتیک نکنید؛ مقاومت میکروبی در کمین است

چه زمانی مشاور لازم است

فکر کردن گاه‌به‌گاه به گذشته نشانه بیماری نیست، اما وقتی بخش بزرگی از روز را بگیرد زنگ خطر است. نشانه‌ها این‌هاست: فرد می‌خواهد فکر نکند ولی افکار مدام برمی‌گردد؛ بی‌خوابی، کاهش شدید تمرکز و افت عملکرد شغلی، تحصیلی و خانوادگی؛ فرار از موقعیت‌های جدید از ترس تکرار تجربه تلخ؛ و خراب‌شدن روابط فعلی.

اگر خاطرات به شکل افکار ناخواسته و مکرر با واکنش هیجانی شدید برگردد، باید به متخصص مراجعه کرد، چون ریشه می‌تواند افسردگی، اضطراب یا PTSD باشد. به گفته او هدف درمان پاک‌کردن گذشته نیست؛ کم‌کردن اثر منفی آن بر زندگی روزمره است.

پرسش‌های پرتکرار

خودبخشندگی یعنی توجیه اشتباه؟

نه؛ یعنی پذیرفتن خطا و پیامدش و درس گرفتن از آن، بدون سرزنش بی‌پایان.

چه نشانه‌هایی نیاز به مشاور را نشان می‌دهد؟

افکار مزاحم غیرقابل کنترل، بی‌خوابی، افت تمرکز و عملکرد، و دوری از موقعیت‌های جدید.

هدف روان‌درمانی چیست؟

کاهش اثر منفی خاطرات بر زندگی روزمره، نه پاک‌کردن گذشته.

منبع: ایسنا۱۳:۳۹ – ۳۰ آبان ۱۴۰۵

نوشته های مشابه