ناترازی گاز با نانوفناوری و بازار گواهی صرفهجویی قابل مدیریت است

- ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز ناشی از حمله به تاسیسات انرژی هنوز باقی است و حدود ۱۱ استان زمستان پیشرو را با تنش گازی روبهرو میکنند
- ۷۰ درصد مشترکان خانگی در پله نخست هستند؛ ۲ درصد پرمصرفها ۶ درصد گاز این بخش را میسوزانند
- گواهی صرفهجویی در بورس انرژی در اوج مصرف به نزدیک ۸۰ هزار تومان به ازای هر مترمکعب رسیده است
- کارشناس انرژی: عایقسازی نونین، اصلاح تعرفه پرمصرفها و پاداش صرفهجویی به خانوارهها میتواند شکاف را کم کند
با نزدیک شدن سرما، ناترازی گاز دوباره به دغدغه اصلی خانوارهها و صنایع تبدیل شده است؛ یک کارشناس انرژی میگوید بدون تعمیر و بازسازی ساختمانها، با فناوری نو و مشوق اقتصادی میتوان مصرف را پایین آورد.
به گزارش بهروزترینها، سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، اعلام کرده حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی ناشی از حمله به تاسیسات انرژی در جنگ اخیر هنوز باقی است. به گفته او، ۱۱ استان زمستان آینده تنش گازی خواهند داشت و سه استان شمالی یعنی مازندران، خراسان شمالی و گلستان بهدلیل موقعیت جغرافیایی و محدودیت شبکه حساسیت بیشتری دارند. محورهایی از شبکه کرمان، اصفهان، آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی نیز بهصورت پراکنده تنش خواهند داشت. برخی برآوردهای منتشرشده در رسانههای حوزه انرژی نیز از کسری روزانه در حد چهارصد میلیون مترمکعب در سردترین روزهای زمستان خبر میدهند.
چرا ساختمانها مهمترین حلقه هستند؟
جواد نوفرستی، کارشناس حوزه انرژی، میگوید ۳۰ میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد و بخش عمده آنها پرمصرفاند، چون در دهههای گذشته ارزانی انرژی باعث شد فناوریهای بهینهسازی مصرف کنار بروند. او میگوید حدود ۱۵ سال پیش ایده رنگهای نانوعایق مطرح شد، اما بهدلیل ارزانی حاملهای انرژی مورد توجه قرار نگرفت. به نظر او امروز نیازی به تخریب نیست؛ رنگ یا کاغذدیواری نانوعایق و لایهای چندمیلیمتری نانوسیمان روی نمای بیرونی میتواند عایق حرارتی ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: ۵۰ درخواست تاسیس ایرلاین؛ ناوگان فقط ۱۵۰ فروند
نکتهای که در این مسیر باید دید: اثربخشی هر محصول عایقی به نوع دیوار، اقلیم و نحوه اجرا بسته است و ارقام صرفهجویی که در رسانهها مطرح میشود میتواند از مرحله آزمایشگاهی تا اجرای واقعی فاصله زیادی داشته باشد. به همین دلیل کارشناسان معمولا توصیه میکنند بهجای اعتماد به وعدههای تبلیغاتی، اثر هر طرح بر قبض و کنتور اندازهگیری شود.
نوسازی بخاریهای فرسوده با تعهد مصرفکننده
نوفرستی در نقد طرح تعویض ۲۰ میلیون بخاری گفت بیتالمال نباید طوری هزینه شود که اثر آن روی کنتور ثبت نشود؛ قانون بودجه هم تاکید دارد هر صرفهجویی باید روی کنتور اثبات شود. او یادآور شد مردم دنبال تعویض بخاری نیستند، گرمایش مطلوب میخواهند؛ و پرسید چرا طرح رایگان نوسازی بخاری مدارس در سالهای گذشته موفق نشد و حتی در فارس صدها بخاری برچیدهشده در انبار ماند.
تعرفه گاز خانگی چه شکلی است؟
به گفته نوفرستی، با اصلاح ساختار قبض از مهرماه پارسال، جدول ۱۲ پلهای به چهار پله تغییر کرد و اقلیمهای پنجگانه به بیش از ۱۳۰۰ اقلیم مبتنی بر شهرها تبدیل شد.
| پله | سهم مشترکان | تعرفه هر مترمکعب (تومان) | نسبت به پله نخست |
|---|---|---|---|
| نخست | ۷۰ درصد | ۳۰۵ | ۱ برابر |
| دوم | ۱۸ درصد | ۹۱۶ | ۳ برابر |
| سوم | ۱۰ درصد | ۳٬۶۵۰ | نزدیک ۱۲ برابر |
| چهارم | ۲ درصد | ۳۰٬۵۲۸ | ۱۰۰ برابر |
نوفرستی میگوید پله چهارم که ۲ درصد مشترکان را در بر میگیرد، تنها ۶ درصد کل گاز خانگی را مصرف میکند و نرخ آن نسبت به سال قبل حدود ۸۱ درصد رشد داشته است. نرخ پلههای بالاتر فقط برای مصرف مازاد بر الگو اعمال میشود؛ مثلا اگر سقف الگو ۳۰۰ مترمکعب باشد، مشترک تا آن سقف نرخ پایه را میپردازد. نکته مهم این است که اختلاف مصرف بین دهکهای بالا و پایین جز موارد محدودی مثل استخر و جکوزی از ۱۰ درصد بیشتر نمیشود. میانگین مصرف یک خانوار کمدرآمد با دو بخاری حدود ۳۲۰۰ مترمکعب و یک مجتمع با موتورخانه مرکزی حدود ۳۵۰۰ مترمکعب است و علت آن نبود پنجره دوجداره، درزهای باز ساختمانی و تجهیزات فرسوده با راندمان پایین است.
گواهی صرفهجویی چگونه کار میکند؟
گواهی صرفهجویی سندی است که به ازای گازی که یک پروژه بهینهسازی صرفهجویی میکند صادر و در بورس انرژی معامله میشود. صنایعی که به گاز بیشتر نیاز دارند، این گواهیها را میخرند و پول آن به کسی میرسد که مصرف را کاهش داده است. نوفرستی میگوید نرخ این گواهیها در ساعات اوج به نزدیک ۸۰ هزار تومان و در ساعات غیراوج به حدود ۴۰ هزار تومان رسیده و پتروشیمیها و واحدهای تولیدی بهدلیل خسارت توقف تولید حاضرند با این قیمتها گاز بخرند.
| مقایسه نرخ هر مترمکعب گاز | هزینه (تومان) |
|---|---|
| گواهی صرفهجویی در اوج مصرف | حدود ۸۰٬۰۰۰ |
| ارزش صادراتی (۴۰ سنت دلار) | حدود ۷۰٬۰۰۰ |
| گواهی صرفهجویی در ساعات غیراوج | حدود ۴۰٬۰۰۰ |
| بالاترین نرخ خانگی (پله چهارم) | ۳۰٬۵۲۸ |
این کارشناس پیشنهاد میکند وزارت نفت و شرکت ملی گاز فرمولی به کار ببندند که هر مشترک خانگی، حتی در پله نخست، به ازای هر مترمکعب صرفهجویی نسبت به سال قبل، معادل بالاترین نرخ یعنی ۳۰٬۵۲۸ تومان پاداش گیرد. بر این اساس مثلا خانواری که سالانه ۱۰۰ مترمکعب کمتر مصرف کند، حدود سه میلیون تومان پاداش میگیرد (محاسبه ما بر اساس نرخ اعلامشده، نه رقم رسمی). نمونه موفق این مدل در اردکان اجرا شده و صنایع با پرداخت پنج تا هشت هزار تومان به ازای هر مترمکعب کاهش مصرف به مردم، گاز مورد نیاز خود را تامین کردند.
شرکتهای خدمات انرژی (اسکو) تا اکنون بیش از ۱۰۰ قرارداد در گلخانهها، کشاورزی، کورههای آجرپزی و خطوط صنعتی منعقد کردهاند. شرط پایدار شدن این مسیر، تضمین سررسید و نقدشوندگی گواهیهاست تا اطمینان سرمایهگذاران جلب شود. نوفرستی تاکید میکند انتظار سرمایهگذاری مستقیم از دولت وجود ندارد و نقش حاکمیت باید به تسهیلگری محدود شود.
بیشتر بخوانید: سرمایه ثبتی انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر از ۲۸ همت گذشت
برق تابستان هم همین معادله را دارد
به گفته این کارشناس، ناترازی برق تابستان نیز جز با جایگزینی ۲۰ میلیون کولر آبی قدیمی با سامانههای جدید مجهز به موتور بیالدیسی که تا ۵۰ درصد مصرف برق را کم میکنند جبران نمیشود. اجرای چنین کلانپروژههایی، همزمان نیازمند اراده سیاستگذار و فناوری و مشوق اقتصادی است.
پرسشهای پرتکرار
ناترازی 130 میلیون مترمکعبی گاز چیست؟
مدیرعامل شرکت ملی گاز گفته حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی ناشی از حمله به تاسیسات انرژی هنوز باقی است و به ناترازیهای مزمن سالهای گذشته اضافه شده است.
کدام استانها بیشتر در خطر تنش گازیاند؟
مازندران، خراسان شمالی و گلستان حساسیت بیشتری دارند و محورهایی از شبکه کرمان، اصفهان، آذربایجانها، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی نیز تنش پراکنده خواهند داشت.
گواهی صرفهجویی گاز چیست؟
سندی که به ازای میزان گاز صرفهجوییشده در یک پروژه بهینهسازی صادر و در بورس انرژی معامله میشود.
تعرفه پله چهارم گاز خانگی چقدر است؟
به گفته کارشناس انرژی، ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان برای هر مترمکعب، که نسبت به سال قبل حدود ۸۱ درصد رشد دارد.




