ناترازی گاز با نانوفناوری و بازار گواهی صرفه‌جویی قابل مدیریت است
یک کارشناس حوزه انرژی می‌گوید عایق‌کاری نوین، اصلاح تعرفه پرمصرف‌ها و پاداش صرفه‌جویی از محل گواهی صرفه‌جویی در بورس انرژی می‌تواند ناترازی گاز زمستان پیش رو را مدیریت کند.
به گزارش به‌روزترین‌ها، جواد نوفرستی، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو توضیح داد که کشور در ماه‌های سرد سال با بحران جدی گاز روبه‌روست، اما راه‌حل‌هایی مانند عایق‌کاری ساختمان‌ها، اصلاح تعرفه‌ها و بازار گواهی صرفه‌جویی وجود دارد.
- حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز ناشی از حمله به تاسیسات انرژی هنوز باقی است.
- ۱۱ استان در زمستان پیش رو تنش گازی خواهند داشت و مازندران، خراسان شمالی و گلستان حساس‌ترند.
- ۷۰ درصد مشترکان خانگی در پله نخست هستند و فقط ۲ درصد در پله چهارماند، که ۶ درصد گاز خانگی را مصرف می‌کنند.
- نرخ گواهی صرفه‌جویی در بورس انرژی در ساعت‌های اوج به نزدیک ۸۰ هزار تومان برای هر مترمکعب رسیده است.
هشدار شرکت ملی گاز درباره استان‌ها
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، اخیرا گفته حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز ناشی از حمله به تاسیسات انرژی کشور در جنگ اخیر همچنان باقی است. به گفته او، با احتساب ناترازی‌های مزمن سال‌های گذشته، حدود ۱۱ استان در زمستان پیش رو با تنش گازی روبه‌رو خواهند بود. مازندران، خراسان شمالی و گلستان به دلیل موقعیت جغرافیایی، وضعیت شبکه و محدودیت تامین گاز حساسیت بیشتری دارند. محورهایی از شبکه کرمان، اصفهان، آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی هم به‌صورت پراکنده تنش گازی خواهند داشت.
بیشتر بخوانید: مدیریت ارز در جنگ: حذف تقاضاهای کم‌اولویت و شفاف‌سازی امتیاز واردات
نوفرستی می‌گوید از ماه آینده قطع گاز صنایع و محدودیت سوخت نیروگاه‌ها شروع می‌شود. به برآورد او، در هشت استان افت فشار گاز پیش‌بینی می‌شود که نقاط انتهایی شبکه را حتی در بخش خانگی با خطر قطعی روبه‌رو می‌کند.
عایق‌کاری نانویی بدون تخریب دیوار
به گفته این کارشناس، حدود ۳۰ میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد که بخش عمده آن‌ها پرمصرف‌اند؛ چون در دهه‌های گذشته ارزانی انرژی، بسیاری از فناوری‌های بهینه‌سازی مصرف نادیده گرفته شده. او یادآور می‌شود که حدود ۱۵ سال پیش ایده رنگ‌های نانوعایق مطرح شد، اما به خاطر ارزانی شدید حامل‌های انرژی مورد توجه قرار نگرفت. امروز نیازی به تخریب و بازسازی دیوارها نیست؛ می‌توان از رنگ‌ها و کاغذدیواری‌های نانوعایق یا حتی نانوسیمان استفاده کرد. به گفته او، پاشش لایه‌ای چند میلی‌متری نانوسیمان روی نمای بیرونی، علاوه بر عایق‌سازی حرارتی، سازه را در برابر زلزله‌های تا هشت ریشتر مقاوم می‌کند.
نوسازی بخاری‌ها باید روی کنتور اثر بگذارد
نوفرستی از شیوه اجرای طرح تعویض ۲۰ میلیون بخاری انتقاد می‌کند: منابع بیت‌المال نباید طوری هزینه شود که اثرش روی کنتور ثبت نشود، در حالی که قانون بودجه تاکید دارد هر صرفه‌جویی باید روی کنتور اثبات شود. او می‌گوید اگر بخاری، پکیج یا موتورخانه رایگان واگذار می‌شود، مصرف‌کننده هم باید با ابزارهای تشویقی یا تنبیهی متعهد شود. مردم دنبال تعویض بخاری نیستند، بلکه گرمایش مطلوب می‌خواهند. به همین دلیل باید بررسی شود چرا طرح رایگان نوسازی بخاری مدارس در سال‌های گذشته شکست خورد؛ نمونه‌اش صدها بخاری برچیده‌شده در انبارهای فارس که بلااستفاده ماند.
تعرفه گاز خانگی چگونه محاسبه می‌شود
از مهر سال گذشته، جدول ۱۲ پله‌ای قبض گاز به چهار پله تغییر کرد. نوفرستی می‌گوید ۷۰ درصد مشترکان در پله نخست، ۱۸ درصد در پله دوم، ۱۰ درصد در پله سوم و تنها ۲ درصد در پله چهارم قرار دارند. تعرفه هر مترمکعب در پله اول ۳۰۵ تومان، پله دوم ۹۱۶ تومان، پله سوم سه هزار و ۶۵۰ تومان و پله چهارم ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان است. این نرخ نسبت به سال قبل حدود ۸۱ درصد رشد دارد و معادل ۷۰ درصد نرخ صادراتی گاز است. با این حال نرخ پله‌های بالاتر فقط برای مصرف مازاد بر الگو اعمال می‌شود.
نوفرستی می‌گوید میانگین مصرف یک خانوار کم‌درآمد با دو بخاری حدود ۳۲۰۰ مترمکعب است و اختلاف مصرف بین دهک‌های بالا و پایین بجز موارد محدودی مثل استخر و جکوزی به بیش از ۱۰ درصد نمی‌رسد. دلیل آن هم نبود پنجره دوجداره، درزهای باز ساختمانی و تجهیزات فرسوده با راندمان پایین در خانه‌های دهک‌های پایین است.
گواهی صرفه‌جویی در بورس انرژی
نوفرستی می‌گوید نرخ هر مترمکعب گاز در گواهی‌های صرفه‌جویی بورس انرژی در ساعت‌های اوج مصرف به نزدیک ۸۰ هزار تومان و در ساعت‌های غیراوج به حدود ۴۰ هزار تومان رسیده است. پتروشیمی‌ها و واحدهای تولیدی به دلیل خسارت سنگین توقف خطوط تولید، حاضرند گاز را با این مبالغ بخرند. بالاترین نرخ مصرف خانگی ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان و ارزش صادراتی گاز بر مبنای ۴۰ سنت دلار حدود ۷۰ هزار تومان است.
نوفرستی می‌گوید اگر مردم در سود صرفه‌جویی سهیم شوند، طرح‌های مصرف بهینه موفق می‌شود. نمونه آن در اردکان اجرا شد که صنایع با پرداخت پنج تا هشت هزار تومان پاداش به ازای هر مترمکعب کاهش مصرف به مردم، گاز مورد نیاز خود را تامین کردند. او پیشنهاد می‌دهد وزارت نفت و شرکت ملی گاز فرمولی طراحی کنند که هر مشترک خانگی، حتی در پله نخست، به ازای هر مترمکعب صرفه‌جویی نسبت به سال قبل، معادل بالاترین نرخ یعنی ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان پاداش بگیرد.
بیشتر بخوانید: افزایش ۲ ترابیت بر ثانیه‌ای پهنای باند بین‌الملل تا پایان سال
به گفته او، انتظار سرمایه‌گذاری مستقیم از دولت وجود ندارد و نقش حاکمیت باید به تسهیل‌گری محدود شود. هم‌اکنون شرکت‌های خدمات انرژی (ESCO) بیش از ۱۰۰ قرارداد در حوزه‌های گلخانه‌ای، کشاورزی، کوره‌های آجرپزی و خطوط صنعتی منعقد کرده‌اند و شرط تثبیت این مسیر، تضمین سررسید و نقدشوندگی گواهی‌های صرفه‌جویی است.
برق تابستان هم همین مسیر را می‌طلبد
این کارشناس می‌گوید همان‌طور که بحران گاز به نوسازی ۲۰ میلیون بخاری فرسوده نیاز دارد، ناترازی برق تابستان هم جز با جایگزینی ۲۰ میلیون کولر آبی قدیمی با سامانه‌های جدید مجهز به موتورهای BLDC که تا ۵۰ درصد مصرف برق را کم می‌کنند، جبران نمی‌شود. اجرای چنین کلان‌پروژه‌هایی اراده سیاست‌گذار و استفاده هم‌زمان از فناوری و مشوق‌های اقتصادی را می‌طلبد.
پرسش‌های پرتکرار
ناترازی گاز امسال چقدر است؟
به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی ناشی از حمله به تاسیسات انرژی باقی است.
کدام استان‌ها بیشتر در معرض تنش گازی هستند؟
حدود ۱۱ استان، که مازندران، خراسان شمالی و گلستان حساس‌ترند.
گواهی صرفه‌جویی چیست؟
ابزاری در بورس انرژی که صرفه‌جویی مصرف را به کالایی قابل خرید و فروش تبدیل می‌کند.
