حبس برای ماینرهای غیرمجاز در راه است؛ حدود ۵ درصد برق ایران صرف استخراج رمزارز می‌شود
مجازات حبس از شش ماه به بالا قرار است به قطع برق و جریمه نقدی برای استخراج غیرمجاز رمزارز اضافه شود؛ در حالی که مصرف برق ماینرهای غیرمجاز به ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات می‌رسد و مسئولان می‌گویند جریمه نقدی تاکنون بازدارنده نبوده است.
به گزارش به‌روزترین‌ها، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از دغدغه‌های اصلی صنعت برق تبدیل شده است. درباره دیگر چالش‌های اقتصادی روز هم می‌توانید ریشه نوسان‌های ارزی را بخوانید.
خلاصه خبر در یک نگاه
- بیش از ۹۵ درصد مزارع غیرمجاز کشف‌شده از برق غیرمجاز استفاده می‌کردند.
- بیش از ۷۰ درصد این مزارع در بافت مسکونی قرار دارند.
- استخراج رمزارز در ایران سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند؛ حدود ۵ درصد کل برق کشور.
- برای متخلفان جدید قطع برق یک‌ماهه، ابطال پروانه و تعرفه غیریارانه‌ای در نظر گرفته شده است.
استخراج غیرمجاز رمزارز؛ مسئله خود استخراج نیست، برق غیرمجاز است
طبق گفته مسئولان، خود استخراج رمزارز ممنوع نیست، اما بخش عمده مزارع غیرمجاز برق را به‌طور غیرمجاز مصرف می‌کنند. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، بیش از ۹۵ درصد کشفیات با استفاده از برق غیرمجاز انجام شده و تنها بخش اندکی از مزارع از تعرفه‌های یارانه‌ای کشاورزی و صنعتی بهره می‌برند.
فشار ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاواتی بر شبکه
وقتی ماینرهای غیرمجاز ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات برق مصرف می‌کنند، تأمین این برق می‌تواند بر بخش‌های دیگر اثر بگذارد و در صورت اختلال، بخش‌های درمانی، امنیتی و اقتصادی را هم درگیر کند. به گفته منابع این گزارش، مصرف یک دستگاه ماینر به‌طور میانگین با مصرف حدود ۱۰ واحد مسکونی برابر است و بیش از ۷۰ درصد مزارع کشف‌شده در محیط‌های مسکونی قرار دارند؛ همین موضوع فشار بیشتری به شبکه توزیع می‌آورد.
سهم ۵ درصدی از برق کشور: ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت در سال
با احتساب انرژی خنک‌سازی، سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق صرف استخراج رمزارز می‌شود. این رقم حدود ۵ درصد برق مصرفی ایران است و معادل سوختن روزانه حدود ۱۳.۷ میلیون لیتر سوخت است. خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و بوشهر بیشترین کشفیات را داشته‌اند و در برخی پرونده‌ها ۳۰۰، ۴۰۰ و ۵۰۰ دستگاه ماینر در انبار، منزل مسکونی یا کارگاه غیرفعال پیدا شده است.
استخراج غیرمجاز رمزارز چگونه شناسایی می‌شود؟
شناسایی از سه مسیر انجام می‌شود:
- داده‌کاوی کنتورهای هوشمند: الگوی مصرف مشترکان بررسی می‌شود، به‌ویژه وقتی مصرف نیمه‌شب غیرعادی باشد.
- کنترل بار پست‌ها و فیدرها: این روش بیشتر برای کشف فعالیت غیرمتعارف در صنایع به کار می‌رود.
- گزارش‌های مردمی: بیش از ۷۰ درصد کشفیات از همین راه است.
شهروندان می‌توانند موارد مشکوک را با سرشماره ۳۰۰۰۵۱۲۱ گزارش کنند. این سامانه بیش از دو سال است فعال است و به گزارش‌دهندگان، متناسب با تعداد دستگاه‌های کشف‌شده، پاداش پرداخت می‌شود.
سه چالش برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز از نگاه مجلس
علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس، سه چالش اصلی را برشمرده است. به گفته او دستگاه‌های کشف‌شده به‌راحتی به چرخه فعالیت غیرمجاز برمی‌گردند و حتی کسانی که قبلاً شناسایی شده‌اند دوباره سراغ همان کار می‌روند. چالش دوم خلأ قانونی است که برخورد قاطع را ناممکن کرده و گاهی ضابطان و مأموران قضایی را با متخلفان درگیر کرده است. چالش سوم هم مسیر حقوقی طولانی است؛ برای پیگیری قانونی، وزارت نیرو باید دادخواست بدهد.
قطع برق، ابطال پروانه و حبس؛ طرح جدید چه می‌گوید؟
قطع برق و ابطال پروانه
برای کسانی که پیش‌تر استخراج غیرمجاز داشته‌اند، قطع برق یک‌هفته‌ای پیش‌بینی شده و اجرای آن در حال انجام است. برای متخلفان بعدی، علاوه بر قطع برق یک‌ماهه، ابطال پروانه از سوی وزارت صمت و استفاده از تعرفه غیریارانه‌ای در نظر گرفته شده است. مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، پیش‌تر هشدار داده بود برق خانه‌هایی که ماینر دارند به‌طور کامل قطع می‌شود و متخلفان جریمه‌های سنگین خواهند داشت.
حبس از شش ماه به بالا
طبق طرح پیش‌بینی‌شده، علاوه بر جزای نقدی، حبس هم برای استخراج غیرمجاز رمزارز در نظر گرفته شده، چون جریمه نقدی تاکنون اثر بازدارندگی لازم را نداشته است. به گفته مدیرعامل توانیر، مدت حبس در متن نهایی مصوبه مشخص می‌شود؛ اما حبس از شش ماه به بالا پیش‌بینی شده است.
حذف مصرف ماینرها چه تأثیری دارد؟
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حذف مصرف برق ماینرها می‌تواند ساعت‌های بدون ناترازی در اوج تابستان را ۶ برابر کند و ۱۴ درصد کسری انرژی را جبران کند. به علاوه، تأمین برق این مزارع به مصرف سوخت مایع گران‌قیمت می‌انجامد، در حالی که سود مالی و ارزی آن به گروهی محدود می‌رسد و اختلال در برق، صنایع و مشترکان عادی را هم درگیر می‌کند. به همین دلیل، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز یکی از راه‌های افزایش تاب‌آوری شبکه برق شمرده می‌شود.
بیشتر بخوانید
- هدررفت 2 هزار مگاوات برق در مزارع غیرمجاز رمزارز!
- وزیر نیرو: مصرف برق ماینرها معادل یک کولر گازی است
- ماینرهای زیرزمینی چه بلایی سر برق آورده‌اند؟
- آیا استخراج رمز ارز در تابستان به‌صرفه است؟
منبع: ایسنا — این مطلب بازنویسی شده و ارقام و اظهارنظرها به نقل از آن است. | عکس: Marco Krohn / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
