تراریخته‌ها وارد می‌شوند، تولید داخلی پشت سد مجوز

به گزارش به‌روزترین‌ها، رییس انجمن ایمنی زیستی ایران می‌گوید محصولات تراریخته در حالی وارد کشور می‌شوند که تولید داخلی آن‌ها پشت سد مجوزها مانده است. او این موضوع را از موانع انتقال فناوری از دانشگاه به مزرعه می‌داند و می‌گوید رفع آن می‌تواند به امنیت غذایی کمک کند.

دکتر محمود تولایی با اشاره به تعریف امنیت غذایی در اجلاس جهانی غذا در سال ۱۹۹۶ گفت: امنیت غذایی زمانی برقرار است که همه‌ی افراد در همه‌ی زمان‌ها به غذای کافی، سالم و مغذی دسترسی فیزیکی و اقتصادی داشته باشند. او شعار فاو برای سال ۲۰۲۶، «امروز نوآوری کنیم، فردا تغذیه کنیم»، را نشانه‌ی اهمیت نوآوری در نظام‌های غذایی و کشاورزی دانست.

محصولات تراریخته: ادعاها درباره‌ی مزایای فناوری

به گفته‌ی تولایی، بررسی‌های علمی نشان می‌دهد طی حدود ۳۰ سال از آغاز کشت محصولات تراریخته، علاوه بر افزایش عملکرد در واحد سطح، مصرف سموم کشاورزی نیز کاهش یافته است. او به پنبه‌ی تراریخته‌ی Bt در هند اشاره کرد که به گفته‌ی او افزایش عملکرد و کاهش مصرف آفت‌کش را به‌دنبال داشته، و به ذرت تراریخته در فیلیپین که برای مقابله با کرم ساقه‌خوار توسعه یافته و مطالعات میدانی درباره‌ی آن افزایش عملکرد ۱۴ تا ۳۴ درصد و کاهش هزینه‌ی کنترل آفات را نشان داده است.

بیشتر بخوانید: برآورد مهاجرت بیش از ۱۰ هزار فارغ‌التحصیل علوم پزشکی تهران

او برای ایران نیز نمونه‌هایی را مطرح کرد: برنج تراریخته‌ی مقاوم به آفت که نیاز به سم ندارد، برنج مقاوم به علف‌کش که کشت غرقابی نمی‌خواهد و می‌تواند مصرف آب را کم کند، و ذرت مقاوم به خشکی که در جهان معرفی شده است. به گفته‌ی او، پژوهشگران ایرانی روی مهندسی ریشه‌ی برنج برای جذب آب از لایه‌های عمیق‌تر خاک کار کرده‌اند.

وابستگی به واردات

تولایی گفت برزیل و آرژانتین از بزرگ‌ترین صادرکنندگان محصولات تراریخته‌اند و ایران از واردکنندگان عمده‌ی آن‌ها به شمار می‌رود. به گفته‌ی او، بخش قابل‌توجهی از خوراک دام و طیور وارداتی و روغن نباتی وارداتی از محصولات تراریخته تامین می‌شود. او افزود آمار رسمی از مقدار دقیق واردات وجود ندارد، اما آمارهای غیررسمی نشان می‌دهد حجم واردات نهاده‌های کشاورزی حدود ۸ میلیون تن و ارزش واردات نهاده‌های دامی و غذایی سالانه حدود ۸ میلیارد دلار است.

سد مجوز و ظرفیت‌های بلااستفاده

به گفته‌ی رییس انجمن ایمنی زیستی، به‌دلیل ممنوعیت کشت، دانش و فناوری حاصل‌شده در این حوزه عمدتاً پشت سد صدور مجوز مانده و از کشت محدود گلخانه‌ای و کشت محصور فراتر نرفته است. او گفت در برخی موارد سویه‌های تولیدشده در یخچال‌های آزمایشگاهی نگهداری می‌شوند و در معرض از دست رفتن قابلیت رویشی‌اند. تولایی از رویگردانی نسل جوان و دانش‌آموختگان زیست‌فناوری کشاورزی نیز ابراز نگرانی کرد.

چارچوب قانونی و ایمنی زیستی

تولایی پذیرفت که درباره‌ی محصولات تراریخته، مانند هر فناوری دیگر، ملاحظات و نگرانی‌هایی مطرح است، اما گفت مهندسی ژنتیک با مفهوم «ایمنی زیستی» همراه است و ارزیابی‌ها از مرحله‌ی انتخاب ژن شروع می‌شود و پس از تولید محصول نیز در حوزه‌ی سلامت و محیط زیست ادامه می‌یابد.

به گفته‌ی او، ایران به پروتکل ایمنی زیستی کارتاهنا پیوسته و قانون ایمنی زیستی مصوب ۱۳۸۸ مجلس را نیز دارد. او افزود محصولات تراریخته‌ی وارداتی، چه برای غذای انسان و چه برای خوراک دام، پیش از ورود به بازار مراحل بررسی ایمنی زیستی را طی می‌کنند و مجوزهای لازم را از وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزی می‌گیرند.

تولایی در پایان گفت: «هر دانش و فناوری را که بر آن تسلط داشته باشیم، می‌توانیم محاسن آن را به حداکثر برسانیم و معایب احتمالی آن را مدیریت کنیم؛ در غیر این صورت همواره به کشورهای دیگر وابسته خواهیم بود.»