درمان سرطان با تزریق آهن؛ ایده‌ای از تصفیه فاضلاب
- تزریق مبتنی بر آهن که از شیمی تصفیه فاضلاب الهام گرفته، در آزمایش بالینی کوچکی در چین بیماری را در ۱۶ نفر از ۱۹ بیمار پیشرفته کنترل کرد
- کنترل بیماری ۸۴٫۲ درصد و نرخ پاسخ عینی (کوچک شدن تومور) ۱۰٫۵ درصد بود؛ این مطالعه فاز اول بود و گروه مقایسه نداشت
- آزمایش فاز دوم با ۵۲ بیمار در ۱۰ بیمارستان چین در حال انجام است تا ایمنی و اثربخشی روش بیشتر سنجیده شود
روشی تازه برای درمان سرطان که ایده‌اش از تصفیه فاضلاب صنعتی گرفته شده، در نخستین آزمایش بالینی نشانه‌های اولیه‌ای از اثر علیه تومورهای پیشرفته نشان داده است. در این مطالعه، تزریق مستقیم یک ترکیب آهن‌دار درون تومور، بیماری را در ۱۶ نفر از ۱۹ بیمار کنترل کرد.
به گزارش به‌روزترین‌ها، این نتیجه از یک آزمایش بالینی فاز اول در سه بیمارستان در استان‌های سیچوان، هوبی و شاندونگ چین به دست آمده و تازگی منتشر شده است. شرکت‌کنندگان بیمارانی بودند که با وجود درمان‌های قبلی، سرطانشان پیشرفت کرده بود.
واکنشی از دنیای تصفیه فاضلاب
این رویکرد از واکنشی شیمیایی بهره می‌برد که در تصفیه فاضلاب صنعتی به کار می‌رود: آهن با هیدروژن پراکسید واکنش می‌دهد و رادیکال‌های هیدروکسیل تولید می‌کند؛ مولکول‌هایی بسیار واکنش‌پذیر که می‌توانند آلاینده‌های آلی را تجزیه کنند. پژوهشگران همین اصل را برای حمله به سلول‌های بدخیم به کار گرفتند.
بیشتر بخوانید: علت افزایش موارد سرخک در کشور اعلام شد
آن‌ها یک تزریق کربن نانوکریستالی را که پیش‌تر تایید بالینی داشته، با سولفات آهن ترکیب کردند و فرمولاسیونی به نام «CNSI-Fe» ساختند. هدف این درمان، القای فروپتوز است؛ نوعی مرگ سلولی که با آسیب وابسته به آهن به غشای سلول همراه است. سلول‌های طبیعی دفاع آنتی‌اکسیدانی دارند، از جمله گلوتاتیون، که از آن‌ها در برابر این آسیب محافظت می‌کند. آزمایش‌های حیوانی پیشین نشان داده بود این ترکیب رشد تومور را در ۶ مدل تومور، از جمله سرطان روده بزرگ، پستان و پانکراس، مهار می‌کند.
نتایج آزمایش بر بیماران
نوزده شرکت‌کننده به سرطان‌های مختلفی مبتلا بودند، از جمله سارکوم، سرطان سر و گردن، پانکراس، ریه سلول غیرکوچک، تخمدان، پستان و واژن. ۱۶ نفر از آن‌ها بیماری متاستاتیک مرحله چهار داشتند و همه دست‌کم دو خط درمان سیستمیک قبلی را گذرانده بودند.
پزشکان دوزهای مختلف ترکیب را مستقیم به محل تومور تزریق کردند و پاسخ را هم در تومورهای تزریق‌شده و هم در ضایعات دیگر بدن سنجیدند. ضایعات هدف تزریق‌شده بهتر از مجموع ضایعات سراسر بدن پاسخ دادند. فرمولاسیون تا ۶ ساعت پس از آماده‌سازی پایدار ماند و سطح آهن سرم ظرف نیم ساعت پس از تزریق به اوج رسید.
میزان کنترل بیماری ۸۴٫۲ درصد بود که کوچک شدن تومور را هم دربر می‌گیرد. اما نرخ پاسخ عینی، که خود کوچک شدن تومور را می‌سنجد، ۱۰٫۵ درصد بود؛ در دو نفر از بیماران تومور کوچک شد. پروفسور وانگ یونگ‌شنگ، پژوهشگر اصلی این آزمایش در بیمارستان وست چاینا، نوشت که «CNSI-Fe» مشخصات ایمنی مطلوب و فعالیت ضدتوموری امیدوارکننده‌ای نشان داده است.
بیشتر بخوانید: چربی قهوه‌ای و ارتباط آن با سلامت قلب و روان
عوارض و محدودیت‌ها
درد ناشی از تزریق شایع‌ترین عارضه بود و ۸۹٫۵ درصد شرکت‌کنندگان را درگیر کرد؛ پس از آن فشار خون بالا در ۵۲٫۶ درصد دیده شد. یک بیمار هم به دلیل واکنش حساسیتی شدید از مطالعه خارج شد. پژوهشگران سمیت خونی شدید یا سمیت کبدی و کلیوی گزارش نکردند.
با این حال مطالعه کوچک بود و گروه مقایسه نداشت؛ همین موضوع نتیجه‌گیری درباره اثربخشی واقعی درمان را محدود می‌کند. وانگ هم تاکید کرد این روش که به‌صورت تزریق داخل توموری انجام می‌شود، برای تومورهای جامد حساس به فروپتوز کارآمد است، اما به آزمایش‌های تصادفی فاز دو و سه نیاز دارد. درباره پیشرفت‌های مشابه در این حوزه می‌توانید گزارش ساخت چهار نانوداروی ایرانی را هم بخوانید.
گام بعدی
یک آزمایش فاز دوم با ۵۲ بیمار در ۱۰ بیمارستان چین در جریان است تا ایمنی و اثربخشی روش بیشتر ارزیابی شود. اما برای دانستن اینکه این یافته‌های اولیه به سود قابل اعتماد برای بیماران تبدیل می‌شود یا نه، آزمایش‌های کنترل‌شده بزرگ‌تری لازم است؛ تا آن زمان، این نتیجه را باید نشانه‌ای اولیه از امکان‌پذیر بودن این رویکرد دانست، نه درمانی آماده. مطالب بیشتر درباره پژوهش‌های تازه سرطان و درمان‌های هدفمند را هم در همین بخش دنبال کنید.
