ذخایر ۸۰۰ تنی طلای ایران؛ چرا تولید عقب است؟

قیمت جهانی طلا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رکوردهای بیسابقه همراه بود؛ اما کارشناسان می‌گویند ایران با وجود ذخایر قابل ملاحظه، هنوز نتوانسته از این فرصت به اندازه ظرفیت خود بهره ببرد.

به گزارش به‌روزترین‌ها، طبق گزارش شورای جهانی طلا، تقاضای جهانی طلا در شش ماهه نخست ۲۰۲۶ به ۲۵۲۲ تن رسید که دو درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است و ارزش آن به رکورد ۳۸۰ میلیارد دلار رسیده است. در سه‌ماهه دوم، تقاضا ۱۲۶۹ تن بود که نسبت به سال قبل تغییری نکرده است.

بازار جهانی طلا در نیمه نخست ۲۰۲۶

این ارقام نشان می‌دهد قیمت بالا تولید معدنی را به سرعت بالا نبرده است: توسعه معدن جدید به اکتشاف، تجهیزات و واحد فرآوری نیاز دارد و سال‌ها زمان می‌برد. بانک‌های مرکزی هم بیشتر از همیشه خرید می‌کنند و فشار بر بازار را بیشتر می‌کنند.

بیشتر بخوانید: ذخیره‌سازی گاز در آستانه زمستان: سراجه پر شد، اما فاصله با نیاز واقعی چقدر است؟

ذخایر ۸۰۰ تنی؛ مانده در زیر زمین

بر اساس برآوردهای موجود، مجموع ذخایر قطعی و احتمالی طلای ایران حدود ۸۰۰ تن است که نزدیک ۳۵۰ تن آن در طبقه قطعی قرار دارد. منابع داخلی تولید سالانه را حدود ۱۲ تا ۱۴ تن می‌دانند؛ اما سازمان زمین‌شناسی آمریکا تولید سال ۲۰۲۴ را ۸٫۷ تن برآورد کرده است. این ناهمخوانی نشان می‌دهد باید میان تولید واقعی، ظرفیت اسمی و برآوردهای داخلی تفکیک قایل شد.

معدن زرشوران در سال ۲۰۲۴ حدود ۱٬۰۴۳ کیلوگرم طلا تولید کرد که نسبت به ۹۶۳ کیلوگرم سال قبل حدود ۸ درصد رشد داشت، و پروژه انجیرک در تفتان با ظرفیت ۸۳۲ کیلوگرم در همان سال به بهره‌برداری رسید. گفته می‌شود ایمیدرو برای افزایش تولید از ۱۲ به ۱۵ تن، مزایده معادن طلا را در دستور کار دارد تا بخش خصوصی وارد شود.

هدف ۲۵ تنی چقدر فاصله دارد؟

اگر تولید فعلی را ۱۲ تا ۱۴ تن بگیریم، رسیدن به ۲۵ تن یعنی رشد حدود ۸۰ تا ۱۰۰ درصدی؛ اگر آمار آمریکا مبنا باشد، نزدیک به سه برابر می‌شود. با قیمت میانگین سه‌ماهه دوم (هر تن حدود ۳۲ هزار و ۱۵۰ اونس)، تولید ۱۲ تا ۱۴ تن ارزشی حدود ۱٫۷ تا ۲ میلیارد دلار دارد و تولید ۲۵ تنی حدود ۳٫۶ میلیارد دلار (محاسبه ما بر پایه قیمت جهانی، نه آمار رسمی).

بروکراسی؛ مانع تبدیل ذخیره به تولید

محمدرضا بهرامن، رییس خانه معدن ایران، می‌گوید گاهی سرمایه‌گذار مراحل اکتشاف را کامل انجام می‌دهد، اما هنگام ورود به بهره‌برداری با موانعی روبه‌رو می‌شود که از ابتدا روشن نبوده. یکی از آن‌ها الزام فرآوری ماده معدنی در محل استخراج است؛ در حالی که به نظر او محل فرآوری باید بر اساس مطالعات فنی و اقتصادی و با رعایت الزامات زیست‌محیطی تعیین شود. او طولانی شدن صدور مجوز پس از اکتشاف را هم عامل نگرانی سرمایه‌گذاران و برداشت‌های غیرمجاز می‌داند.

ذخایر کم‌عیار الان توجیه اقتصادی دارند

بهرامن گفته ذخایری با عیار حدود ۰٫۲۵ گرم در تن که پیشتر بهره‌برداری آن توجیه نداشت، با قیمت بالای جهانی و فناوری‌های جدید استحصال می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. میانگین قیمت طلا در سه‌ماهه دوم نزدیک به ۳۷ درصد بیش از مدت مشابه سال قبل بوده است؛ اما در کنار قیمت، حجم ذخیره، هزینه استخراج، مصرف انرژی و آب و میزان بازیابی فلز هم تعیین‌کننده است.

بازار سرمایه و زنجیره ارزش

تامین مالی به‌عنوان حلقه مفقود مطرح شده است: صندوق‌های پروژه، اوراق تامین مالی، شرکت‌های سهامی پروژه و صندوق توسعه ملی از ابزارهای پیشنهادی هستند. سهاب حسینی، دبیر کمیته طلای خانه معدن، هم می‌گوید دستیابی به هدف ۲۵ تنی بدون رفع موانع اکتشاف، بروکراسی، تداخل وظایف دستگاه‌ها، تجهیزات قدیمی و کمبود فناوری ممکن نیست. او تکمیل زنجیره ارزش از اکتشاف تا تولید زیورآلات و صادرات را برای ماندن ارزش افزوده در داخل کشور ضروری می‌داند.

جمع‌بندی: مشکل اصلی کمبود ذخیره نیست؛ سرعت تبدیل ذخیره به تولید اقتصادی است که در این مسیر کند می‌شود.

بیشتر بخوانید: هزینه ساخت مسکن به متری ۸۰ میلیون تومان رسید

پرسش‌های پرتکرار