مخالفت محیط زیست با گسترش پرورش ماهی تیلاپیا

ماهی ارزان و پرتولیدی که گفته می‌شود برای سفره مردم مناسب است، حالا به تالاب‌ها و رودخانه‌های جنوب کشور رسیده است؛ محیط زیست می‌گوید تصمیم درباره تیلاپیا نمی‌تواند فقط بر پایه سود اقتصادی گرفته شود.

به گزارش به‌روزترین‌ها، علی علیزاده، مسوول گروه آبزیان آب‌های داخلی سازمان حفاظت محیط زیست، دلایل مخالفت این سازمان با توسعه تکثیر و پرورش تیلاپیای نیل را تشریح کرد. به گفته او، گسترش این گونه غیربومی در تالاب‌های شادگان و هورالعظیم و حوضه‌های آبریز رودخانه‌های کارون و جراحی به یکی از چالش‌های مهم محیط زیستی و اقتصادی جنوب کشور تبدیل شده است.

چرا تیلاپیا نگرانی ایجاد کرده است؟

مجوز تکثیر تیلاپیا در سال ۱۳۹۸ صادر شده و این ماهی اکنون در سمنان، قم، یزد و خراسان جنوبی پرورش داده می‌شود. علیزاده گفت قدرت بالای تکثیر، سازگاری گسترده با شرایط محیطی، توانایی استقرار و رقابت با گونه‌های بومی و همه‌چیزخواری، این ماهی را از نظر مدیریت مخاطرات گونه‌های غیربومی پرنگرانی کرده است. گسترش کنترل‌نشده آن می‌تواند ساختار جوامع آبزی، تعادل اکولوژیک، کیفیت منابع آبی، تنوع زیستی و ذخایر ژنتیک طبیعی کشور را تحت تاثیر قرار دهد.

بیشتر بخوانید: پارک جنگلی چیتگر؛ کاشت ۳۵ هزار درخت تا اردیبهشت ۱۴۰۶

به گفته او، در ارزیابی ریسک دانشگاه شهید بهشتی هم این گونه در زمره گونه‌های دارای ریسک بالای تهاجم زیستی قرار گرفته و ۱۵۰ استاد دانشگاه و متخصص حوزه شیلات و محیط زیست نسبت به گسترش آن هشدار داده‌اند. انجمن علمی ماهی‌شناسی کشور هم از رییس‌جمهور خواسته از صدور مجوز جدید برای افزایش تکثیر تیلاپیا جلوگیری کند.

مبانی قانونی مخالفت

سازمان حفاظت محیط زیست با استناد به ماده ۱۸ قانون حفاظت و بهره‌برداری از منابع آبزی، قانون الحاق ایران به کنوانسیون تنوع زیستی، قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالاب‌ها بر مسوولیت خود در جلوگیری از ورود و گسترش گونه‌های مهاجم تاکید دارد. او گفت بر پایه آیین‌نامه اجرایی همین قانون، در تعیین گونه‌های قابل پرورش باید نظر سازمان محیط زیست به عنوان متولی تنوع زیستی لحاظ شود.

او درباره طرح موضوع در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس هم گفت مصوبات این کمیسیون نمی‌تواند ناقض قوانین و الزامات زیست‌محیطی کشور باشد. سازمان در همین چارچوب رسیدگی به بررسی و تدوین ضوابط را فقط برای واحدهای فعال و دارای مجوز در قم، یزد، سمنان و خراسان جنوبی محدود می‌داند و مجوز جدید در همین چهار استان را منوط به نتایج پایش و احراز الزامات زیست‌محیطی می‌داند.

بیشتر بخوانید: با خواص فوق‌العاده ماهی تیلاپیا برای بدن آشنا شوید | تالاب بین‌المللی بازیچه ثروت‌اندوزی شده است؟

بیشتر بخوانید: آلودگی هوای تهران در مهر ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل کاهش یافت

الزامات پرورش این ماهی

به گفته مسوول گروه آبزیان، اگر پرورش تیلاپیا ادامه پیدا کند، باید این الزامات رعایت شود: استفاده از سامانه‌های بسته پرورشی، موانع چندلایه برای مهار زیستی، جلوگیری از فرار ماهی، تخم و لارو به محیط طبیعی، کنترل مبدا و جابه‌جایی ماهیان زنده، پایش مستمر کیفیت آب و پساب، ارزیابی راهبردی زیست‌محیطی، روش تکثیر ابرنر ژنتیکی، مکان‌یابی بدون ارتباط با منابع آب‌های داخلی مانند چشمه، چاه، قنات، رودخانه، تالاب و سد، و تدوین برنامه واکنش اضطراری در بحران. برای آشنایی با خواص این ماهی می‌توانید خواص ماهی تیلاپیا برای بدن را بخوانید.

اثر تیلاپیا روی تالاب‌ها و صیادان

علیزاده گفت گسترش تیلاپیا در تالاب‌های شادگان و هورالعظیم و حوضه‌های کارون و جراحی به جایی رسیده که مدیریت پدافند غیرعامل استان خوزستان در سال‌های گذشته آن را تهدید زیستی معرفی کرده است. مطالعات علمی نشان می‌دهد غلبه این ماهی بر صید روزانه، رقابت غذایی با گونه‌های بومی، تهدید تخم و نوزاد ماهیان ارزشمند و کاهش درآمد صیادان محلی می‌تواند پیامدهای جدی برای معیشت جوامع وابسته به منابع آبی داشته باشد. برای کاهش جمعیت این ماهی، برنامه‌های حذف فیزیکی و صیدهای تشویقی در تالاب‌ها و منابع آبی یادشده در دست اقدام است. وضعیت تالاب‌های کشور را هم در گزارش تالاب بین‌المللی دنبال کنید.

پیشنهاد محیط زیست: سرمایه‌گذاری روی گونه‌های بومی

مسوول گروه آبزیان آب‌های داخلی گفت سازمان با استفاده از گونه‌های غیربومی مانند کپورماهیان چینی، قزل‌آلا و میگوهای پرورشی مخالفت ندارد؛ محدودیت‌ها مشخصا به تیلاپیا مربوط است، نه مخالفتی عام با آبزی‌پروری. او پیشنهاد کرد حمایت‌های فنی و اقتصادی به سمت گونه‌های بومی مانند ماهیان خاویاری، شیربت و گطان هدایت شود تا ضمن حفاظت از تنوع زیستی، اشتغال پایدار و اقتصاد جوامع محلی هم تقویت شود.