یوم الحساب بابک زنجانی و آزمون براي دستگاه قضا
![یوم الحساب بابک زنجانی و آزمون براي دستگاه قضا 1 یوم الحساب بابک زنجانی و آزمون براي دستگاه قضا](https://berouztarinha.ir/wp-content/uploads/2015/08/BabakZanjani.jpg)
دکتر سید علی میرباقری/ استاد دانشگاه
بیگمان بابک زنجانی و امثال او، محصول اقتصاد بیمار و قوانين و مقررات و رفتار اقتصادی-ادارى جامعه اى است که با کلمه «رانت» عجین شده است. فلذا مسلما محاکمه اين روزهاي بابک زنجانی آخرین و تنها محاکمه افراد به اتهام فساد اقتصادی و اداری در ایران نخواهد بود. زيرا از كوزه همان برون تراود كه در اوست و روابط حاكم بر اقتصاد ایران زین پس هم بابک زنجانیهای دیگری را توليد خواهد كرد!
بنابراين فارغ از موضوع قضايى بابك زنجانى، راهكار منطقى براى جلوگيرى از توليد امثال زنجانىها، بهقول مقام معظم رهبرى در يكى از سخنرانىهايشان، تميز بودن دستمالى است كه ميخواهيم شيشههاى كثيف را با آن پاك كنيم! و متأسفانه امروز اين دستمال، چه در حوزه قانونگذارى و چه در حوزه ادارى و تصميمگيرى و چه در حوزه اجرايى و قضايى و چه در حوزه اجتماعى و فرهنگى خيلى تميز نيست! اما آنچه امروز دلسوزان و نخبگان جامعه از دادگاه بابک زنجانی انتظار دارند، علاوه بر كار كارشناسى و دقت نظر قضايى بر اتهامات و مجازات او، تلاش بر شناسايى و مجازات دستان نامرئى كسانى است كه در مراكز قدرت، محور اصلى و سرچشمه فساد و اختلاس او بودند! مردم انتظار دارند قوه قضاييه همدستان و همكاران ناپيداى اختلاس تاريخى كشور را باز شناساند و اموال دولتی و بیت المال را حتى اگر در كابين همسرانشان هم باشد، به خزانه مردم برگرداند. آگاهان به درستی می دانند که بخشی از منابع ملی و درآمدهای نفتی ایران در جریان معاملات و بازداشت بابک زنجانی از دسترس دولت ایران خارج شده و اکنون در کشورهایی مانند تاجیکستان و ترکیه و مالزىاست.
بی تردید قوهقضاییه و دولت با همكارى هم می توانند شرایطی را فراهم کنند تا درآمدهای نفتی ایران به كشور بازگردانده شود و متجاوزان به بيت المال به سزاى اعمالشان برسند. همگان به خوبی می دانند که وظیفه قوه قضاييه مجازات و محکومیت مجرمان است، اما سوء مدیریتهای گذشته و احتمالا سوء نيت عناصرى خاص، سبب شده است تا در حال حاضر بخشی از اموال کشور و درآمدهای نفتی در اختیار فرد یا افرادی قرار بگيرد که از مجاری قانونی کشور سوء استفاده کرده اند. بابک زنجانی نه یک فرد بلکه مهره اى سوخته از جريانى است كه محصول مجموعه ای از اشتباهات و سوء مدیریت هایی بود که به بهانه دور زدن تحریمها گریبان کشور ما را گرفت. اما امروز برای رها شدن از سوء مدیریت ها و سوء تدبيرها و رفع گريزگاههاى قانونى و شبه قانونى لازم است اولا کسانی که شرایط را برای فعالیت بابک زنجانی در کشور فراهم و در عین حال او را هدایت و حمایت کردند محاکمه شوند؛ ثانيا هم دولت و هم مجلس و هم قوه قضاييه با آسيب شناسى جدى و كار كارشناسى از بسترهاى قانون گريزى متخلفان، فضايى را فراهم آورند تا قانون اولاً مستحكم ثانياً غير قابل تفسير و در عين حال غير قابل استفاده براى كلاهبرداران يقه سفيد باشد! بسیاری از کارشناسان اداری بر این باورند كه تنها محاکمه یک فرد مشکلات اقتصادی و فساد اداری در ایران را برطرف نخواهد کرد؛ چه آنکه پیش تر هم تلاش برای مبارزه با فساد در کشور ما وجود داشت و به محاکمه فاضل خداداد، شهرام جزایری، مه آفرید امیر خسروی و … و کسان دیگری انجامید، اما این محاکمه ها نه تنها مانع از بروز پدیدههايی چون بابک زنجانی نشد، بلكه ريشه فساد و اختلاس را در ايران گسترده تر و عميق تر كرد، فلذا بیتردید لازم است حاكميت به دنبال حل ریشه ای فساد در اقتصاد ایران باشد، اقتصادی که اکنون رانت و رشوه خواری و فساد بخش اصلی آن را تشكيل می دهد. بنابراين بی تردید امروز دولت، مجلس و همه نهادهای مسئول باید به جراحی بزرگ اقتصادی، ادارى و قانونى و در واقع سيستمى دست بزنند كه خود در حال از بين بردن خود است و اگر دير بجنبيم اين سيستم اقتصادى بيمار، نه تنها خود، كه همه اركان جامعه را به نابودى خواهد كشاند. در اين ميان نقش قوه قضاييه و مجلس از همه مهمتر و برجسته تر است، زيرا مجلس میتواند به عنوان قانونگذار، شفافیت هر چه بیشتر را در قانون پدید آورد و قوهقضاييه در نظارت بر اجراى صحيح قانون كارشناسى عمل كند. زيرا آن گونه که کارشناسان اذعان دارند ما هزاران صفحه قانون تصویب کرده ایم، اما این قوانین گاهي موازی و متعارض با یکدیگر هستند و دستگاه اجرايى با سليقه خود و دستگاه نظارتى با علايق خود ولى هر دو به استناد مواد محكم قانونى نظر متفاوت ميدهند، اين در شرايطى است كه دستگاه قضايى بر خلاف نظر دستگاه اجرايى و نظارتى، قانونا ميتواند راه سومى را برگزيند، بىآنكه خلافى مرتكب شده باشد. طبعا فساد اقتصادی و ادارى از حاشیه ها و شکاف های قانونی عبور میکند و خيلى هم نمى توان خلافكاران قانون شناس را مقصر شناخت. مسئله دوم در فساد اقتصادى ایران عدم شفافیت و بینظمی مفرط در سيستمى عمل نكردن مديريت اجرايى كشور است. مديران اجرايى دولت در ردههاى مختلف مديريت، فارغ از بى تجربگى و سياستزدگى مزمن و عدم آشنايى به قوانين موضوعه، عموما از فرهنگ مستحكم قانونگرايى فاصله معنادارى دارند و متاسفانه اقتدار اجرايى و توانمندى مديريتى خود را در دور زدن قانون و ميانبر عمل كردن ميدانند. اين در حالى است كه دولت می تواند شفافیت و نظم، اقتدار و استحكام تصميمات و رفتار سيستمى و قانونى را بر همه اقدامات مديران خود حاكم و در همه حال از دستگاههای نظارتی براى اصرار بر اجراى بى كم و كاست قانون استقبال كند. بديهى است از دولت تدبير و اميد انتظار ميرود تا از آنچه در دولت های گذشته به چشم می خورد فاصله بگيرد و در همه حال اصرار بر اجراى قانون توسط همه دستگاهها را جدى بگيرد و مرز بين حق و باطل را قانون بداند و بس. ماجرای زنجانی هم درست از غیرشفاف بودن برخی دخل و خرجهای مالی دولت در بودجه و شفاف نبودن گردش خزانه قابل فهم بود. بنابراین انتظار می رود مجلس، دولت و نهادهای نظارتی شرایط را برای برخورد با کسانی که حامی و هادى فساد مالی و اداری در کشور بودند، فراهم كنند تا دیگر شاهد این رخدادهای ناگوار در نظام جمهوری اسلامی نباشیم. اما به هر حال امروز یوم الحساب بابک زنجانی است و باید از قوه قضاییه به خاطر جدیت در رسیدگی به پرونده این فرد تشکر کرد و این سوال را از دستگاه قضايى پرسید که چه زمانی نوبت به محاکمه همدستان، حامیان و هدایت کنندگان بابک زنجانی میرسد؟ و از مجلس و دولت هم سوال كرد آيا باز هم جامعه ايران بايد تاوان و هزينههاى غيرسيستمى و غيركارشناسى عملكرد چنين دستگاههايى را بدهند؟!
179/